Table Of ContentALEXANDRI LYCOPOLITANI
CONTRA
MANICHAEI OPINIONES
DISPUTATIO
EDIDIT
AUGUSTUS BRINKMANN
EDITIO STEREQTYPA
EDITIONIS PRIMAE (MDCCCXCV)
STVTGARDIAE IN AEDIBVS B. G. TEVBNERI MCMLXXXIX
CIP-Titelaufnahme der Deutschen Bibliothek
Alezander <Lycopolitanns):
[Contra Manichaei opinionee disputatio]
Alexandri Lycopolitani contra Manichaei opiniones disputatio /
ed. Augustus Brinkmann. — Ed. stereotype ed. 1. — Stutgardiae :
Teubner, 1989
(Bibliotheca scriptorum Craecorum et Romanorum Teubneriana)
ISBN 3-519-01024-0
NE: Brinkmann, August [Hrsg.]
Das Werk einschlieBlioh aller seiner Teile ist urheberrechtlich geschützt. Jede
Verwertung außerhalb der engen Grenzen des Urheberrechtegesetzes ist ohne.
Zustimmung des Verlages unzulässig und strafbar. Das gilt besondere für Verviel-
fältigungen, Übersetzungen, Mikroverfilmungen und die Einspeicherung und Ver-
arbeitung in elektronischen Systemen.
© B. 6. Teubner Stuttgart 1989
Printed in Germany
Druck und Bindung: Präzie-Druck GmbH, Karlsruhe
Alcxandri Lycopolitani philosophi Platonici contra
Manichaei opiniones disputatio, in vastis patrum biblio-
thecarum armariis abscondita inagis quam condita, nou
uuo nomine videtur mihi digua esse, quae tandem ali-
quando in lucern proferatur suoque loco reponatur.
Nam si verum est, quod est profecto, inde ab exeunte
saeculo p. Chr. n. tertio tres quam maxime inter se
certasse ratioues atque disciplinas, Christianorum Pla-
tonicoruin Mauichaeorum, vel ideo meinorabilis est hie
libellus, quod praetor Simplicii ab explicandis Epicteti
sententiis paullulum egredientis commentatiunculam
earum controversiarum, quales Platonicis erant cum
Manichaeis, unicuni superest niouumentum. Praeterea
nou inodo omnibus qui extant ceteris eiusdem argu-
nieuti libris est yetustior, sed etiam haud pauca coii-
tinet, quae ad illorum placita obscura valde nee satis
explorata accuratius cognoscenda meliusque intellegenda
vel maxiini sint momenti. Denique ut alia mittam
quae scitu digna insunt velut Zenonis Citiensis sen-
tentia adhuc neglecta, nescio an eo abunde commen-
detur libellus, quod quales turn cum scriptus est res
Christianorum. visae sint multis certe veterurn deorurn
cultoribus clare evidenterque ostendit. Quam ob rem
denuo eum edere atque iam ad archetypi codicis fidem
recensere operae pretium esse duxi.
IV PRAEFATIO
Omnes quotquot iii bibliothecis asservantur huius
commentationis libri inanu scripti ut vetustate et vir-
tute longe superat ita parens quoque est atquc foils
omnium bibliothecae Laurentianae plutei IX codex 23
Mediceus (M). Duae autem eius sunt partes quattuor
foliis vacuis insertis distinctae, quae — sive rnembranae
genus sive scribeiidi rationem sive librorum quos con-
tinent argumenta spectas — adeo inter se discrepant,
ut duos diversae naturae diversaeque originis codices
invita Minerva consutos esse pateat. In priore quae
insunt indicavit Bandini catal. cod. gr. bibl. Laur. I
p. 427 sqq., alter quern solum spectamus haec corn-
plectitur scrip ta:
1) fol. 168 Hominis nescio cuius versus senarii ut
apparet [et ex ipsis et] ex litteris quibusdam summo
mairgim recentius adiectis etc scmirccisis είς τον
Βαϋίλειον βαϋιλέα in Basilium impcratorcni. Horum
initium desidcratur avulsa videlicet pagina versus
LX — ut ex eorutn qui supersunt numeratione
marginali colligitur — contincnte. Qui igitur crant
olim versus CCXXXI propter mcmoratam iacfa-
ram reliqui sunt CLXX7.1)
2) fol. 170 Λιδνμ,ον τά ακ Μανιχαίων. Titulus paullo
recentiore ut videtur manu minio, cuius praeterea
nullura toto codice vestigium, in suinino margiue
additus est. Igitur hoc quoque loco aut uuuin
aut plura interciderunt folia.2)
1) Bandini 1. c. I p. 430.
2) Ita fit ut adversariorum nomen omnino non comme-
moretur. Adest tarnen subscriptio ab ipso codicis librario
PRAEFATIO V
3) fol. 179 'Λλεζκνδρον Λνκοπολίτον έπιβτρέφαντος
&·, έ&ν&ν προς τας Μανιχαίον δόξας.
4) fol. 193 Με&ο<$£ον περί τον αύτεζοναίου libri
fraginentum. Fol. 197 desinit codex in verbis xal
vaovg ovx εκ ναών (p. 21,9 ed. Bonwetsch.), quae
olim scquebantur folia abscissa suut et deper-
dita.
Exarata haec suut accuratissime et elegantissime in
ineinbranae teuuis levis splendidae foliis altis 340 mm.
latis 242 inm. (quorum quae litteris occupatur pars
alta est 286 mm. lata 181 mm.) litteratura minuscula
quam dicunt vetustissima, qualis erat saeculo IX et X
ineunte: litterae grandes (c. 3 mm.) supra lineas mem-
branae impressas (sunt autern XXX in unaquaque
pagina) positae sunt omnes, niinuscalis nullae inter-
mixtae sunt maiusculae, Spiritus formas haben t recti-
angulas. l άνεχφών-ητον semper deest, accentus quo-
que et spiritus saepe omittuntur, in τ) voce saepissinie.
Correctiones, quae perpaucae inveniuntur, omnes sunt
ipsius librarii. Dolendum vero es,t notas quibus fasci-
culoinim ordo indicetur foliis ad mensuram alterius
codicis recisis non comparere.
Ex hoc igitur codice, quo tempore iain qualem
uunc esse aegre ferimus mutilatus et truncatus erat,
exarata. — Editue est hie litellus a Combefisio in auctario
novissimo bibl. patrum post Alexandrum Lycop. et a Basnagio
in thesauro monum. ecclee. et biet, sive Canisii lectt. antiq.
tomo I p. 204 sqq. Et Gallandium (t. V) et Migneum (t. XXXIX)
Combefisii editionem Basnagianae aliquante accuratiori prae-
tulisse vix est quod mireris.
VI PKAEFATIO
sive ipso sive apographis ceteri qui inihi innotuerunt
clescripti sunk ad unum oinues.1) Sunt autem hi:
1) Ottobonianus graec. 194 chart, saec. XV vel
XVI, oliin ex codicibus loannis Angeli duds ab
Altacmps, coiitineiis Didyinuin, Alexandrum, Me-
thodii fraginentuua (desiii. in verbis υκ ο «κ ναών
sicut est iu cod. Mediceo), alia multa.
2) Viudobonensis theol. graec. LII (secundmn
Nesselium, sec. Lambeciuin CXCIII) chart, saec.
XVI, ab eodein librario scriptus a quo cod. XLIV
(Didymus) et XLIX (Methodii fragin. Mediceum,
cf. Bonwetsch MetJtodius von Olympus p. XV) et
cum his an tea Sambuci (·{· 1584), dein Sebastian!
Tengnagelii (f 1G36).
3) Barberinianus III 81 chart, 'saec. XVI vel
XVir. Insunt 1. Alexander fycopolita contra Ma-
nichacos, item fragmentum ex libro loseplii contra
gentes (== Hippolyti opp. ed. Lagard. p. 68 sqq.)
— ex antiquissimo msto Mediceo.2} 2. Didymus
1) Id ita esse vel ex brevi quam propono illorum codicum
enumeratione satis opinor perspicietur. Uniuscuiusque locos
aliquot idoneos insigai ia me voluntate H. Rabe aliique amici
inspexerunt, qui quae ad me rettulerunt omnem tollunt dubi-
tationem.
2) In librorum indice bibl. Barberinianae praeterea ad·
uotatur eruit Holstenius ibidemque legitur in opusculo S. Me-
thodii de libero arbitrio lectiones variantes erutae ab Holstenio
ex antiquissimo nisto Mediceo. Licet igitur hunc codicem ap-
pellare Holstenianum. Holsteniua iam ia riudicio de libris
optimis . . . bibl. Mediceae' a. 1640 confecto (τ. Lilienthal
select, hist, et litter. Begim. 1715 p. 94) scripserat Alexander
Lycop. nee graece nee latine liactenus prodiit. In indice librorum
PRAEFATIO VII
c. Manichacos. Subiwiguntur in fine emendationes
ad libros S. Methodii Λερί αντεζονβίον ex eodem
codice excerpti. 3. Origenis* q. f. philosophumena
aliaquc multa, ut ex notulis adscriptis apparet,
inaximam partein e codicibus Mediceis descripta,
in his Anastasii Sinaitae 'de homine ad imaginem
dei facto' libri III.
4) Barberinianus IV 78 chart, saec. XVII, conti-
nens Origenis' philosoph., Didymum, Alexandrum,
'losephi' fragm., Anastasii Sinaitae libros III.
5) Vaticanus graec. 1942 chart, saec. XVII initio
mutilus, continens praeter Theodori Lascaris iin-
peratoris scripta theologica Didymuin, Alexan-
drum, 'losephi* fragmentum. Exaratus videtur
esse manu Laur. Portii bibliothecae Vaticanae
scriptoris graeci. Et hunc codicem et Barberi-
nianuni IV 78 ex Holsteniano descriptos esse vel
ex paucis us quae comperta habeo satis ap-
paret. x)
6) Parisinus suppl. graec. 270 chart, saec. XVII
philos. Holstenii (v. Morhof Polyhistor. 1.1 c. 7 p. 67) postremus
commemoratur Alexander Lycopolitamie.
1) Haec tria attulisse satis habeo. Exhibent editionie huius
p. 19, 13:
Med. Barb. Ill 81 Barb. IV 78 Vat.
άπόκςιαις άΰύΐίςισις άΰνκριαις άούγχςιβίς
p. 19, 18:
μ,εμειωο9αι γονν μ. y'ovv (sed ita corr. μ. νυν μ·, γ'ουν
ut vvv legi possit)
p. 19, 19:
Λανΰηται παύΰεται πανΰετοα Λανΰεται.
VIII PEAEFATIO
miscell. Ennerici Bigotii (f 1689) inarm exara-
tus, foil. 187r—196T Alexandrum continens.1)
7) Berolinensis i. Spanhemianorum vol. LI foil.
30—40. Alexandri libello haec subscripta suut:
absolvi describere Florentiae 7. Sept. 1661. Volumen
Jioc in Inbl. Medic, plut. IX no. ,23.2)
8) Ab. Selleri codex, cuius mentio fit in 'catalogo
librorum mss. Angliae et Hiberniae' (Oxon. 1697
vol. II p. 96), ubi mine asservaretur, non contigit
eraere.3)
Licet igitur ad scriptoris verba restituenda omnes hi
codices nullius sint pretii, id tarnen indicant, quanti
aestimatus sit ille a saeculi XVI et XVII viris doctis,
velut Sambuco Holstenio Bigotio Spanhemio Sellero.
In eodem numero habendi sunt Leo Allatius, Alexander
Morns, Ernestus Grabe. Inter Grabii (f 1711) enim
adversaria in bibliotheca Bodleiana asservata extat
Alexandri JJycopolitae editio Combefisii, tomo 2 Auctar.
Noviss. collata cum olio apographo MS. c cod. MS. in
1) Cf. H. Omont Inoentaire sommaire du suppl. grec indie,
v. Bigot. De huius hominis studiis nonnulla dixit C. B. Hase
in comm. de Laurentio Lydo (p. XXIV ed. Bonn.).
2) Commemorat hunc 'Spanhemii codicem' ο.Ι Christ.Wolf
in epietulis ad Lacrozium datis (thes. epist. Lacrozianarum ed.
Uhlius Lips. 1743 vol. Π ρ. 229 et 186).
3) Non extare videtur in bibliothecis Oxoniens., Cantabrig.,
musei Britannici. De Sellero cf. Abednego Seller by Rev. J. 8.
Dudge, Plymouth 1886 et Remarks and collections of Thomas
Hearne edited by C. E. Doble, Oxford 1885. Quibus ex libris
cognoscitur ipeum a. 1705 Londini mortuum eiusque librorum
maximam partem tune esse divenditam.
PRAEFATIO IX
BiUioth. Medic. Plut. IX. num. 23. *) Alexander autem
Morus (f 1670) in 'notis ad quaedam loca novi foe-
deris' (Paris. 1G68 p. 243)2) duos ex initio libelli ad-
fert locos, quos, cum in isto opere bibliothecae Lau-
rentianae potissimum utatur copiis, codici Mediceo
dcbere existiinandus cst. Leo dcnique Allatius primus
quod sciam Alexandruin sese editurmn esse publice
pollicitus est. Eteniin ut erat sive ad exaggerandum
immodice sive ad petulanter vituperandum prompta
semper lingua, in * notis et collectaneis in S. Eustathii
commentariuni in hexaeineron' (Lugdun. 1629 p. 30)
Chrisiianorum philosophiam ait simplicem eiusque cau-
sam eruditissimus et φιλοβοφιχώτατος Alexander Lyco-
polita libello vere aureo3} contra Manidiaeos disertissi-
mis verbis explicat, quern iam paramus commoditati
publicae edendum. Ipse dein exordium (usque ad verba
Πάχος τοννομα ρ. 4, 17 ed. huius) et paullo post duos
alios locos apposuit (p. 36). Codice autem usus est
aut Vaticano gr. 1942 Portii apographo aut Ottoboniano
gr. 194 olim Altempsiano, ex quo Methodii de libero
arbitrio dialogi fragmentum se descripturn habere ipse
1) Cf. Coxii catal. codd. mea. bibliothecae Bodleianae I
p. 864.
2) Primum editae suntMori notae Londini 1661, v.E.Rohde
mus. Bhen. XXXII p. 332.
3) Longe aliter Valeeius, de qm> Combefis p. 2: OflFendit
tarnen tuin Aegyptiacae phrasis perplexitafce turn ecribae im-
peritia Yirum nostra aetate Graeca litteratura eingularem
atque amicum, Henricum Valesium, ut nee lectionem patienter
tulerit, cum ei quoque Bigotiue copiam feciseet sui ezem-
plaris*.
X PRAEFATfO
narrat 'de Methodiorum scriptis diatribae' (Roraae
165G) p. 339 sq.
Editus tandem eat ad fidein — si dis placet —
apographi Bigotiani1) a Francisco Combefis in 'biblio-
thecae graecoruin patrum auctarii novissimi* parte
altera Parisiis a. 1672, horum studiorum saeculo aureo.
Sed quod editor in 'prolusioue' librarioruui neglegen-
tiam conquestus de sua ipsius opera praedicat factum
tarnen spero (amice lector) ut qua insudavi opera, omnem
tibi prope refixerim [sic], ac quibtis liaereas pauca relir
querim, id longe secus se habere inspecto Bigotii codice
facile apparuit. Ipsius enim editoris sana temptantis,
depravata etiam magis corrumpentis, cum singula ali-
quotiens verba turn tota nonnumquam enuntiata ornit-
tentis socordia et praepropera festinatione effectum est,
ut libellus innumeris mendis inquinatus ex parte in-
tellegi omnino non posset hominesque et docti et sa-
gaces baud raro in ridiculos errores inducerentur.2)
Yersio latiua a Combefisio curata repetita est in
'maximae bibliothecae veterurn patrum' supplement!
sive torni XXVII parte altera p. 459—465 (Lugd. 1677).
Et Graeca et Latina Combefisii in 'veteruni patruni
bibliothecam' recepit Gallandius t. IV p. 7 3 sqq. (Ve-
net. 1768). Hanc rursus editioneni inter patres graecos
t. XVIII p. 411 sqq. (Paris. 1857) iteravit Migne, nisi
1) I. cod. Paris, suppl. graec. 270, cf. supra p.YII sq.. Bigo-
tium exemplar suum a Luca Hoktenio magno mwnere accepisse
dicit Combefie. Cave tarnen credas descriptum id esse ex
Holstenii cod. Barber. Ill 81 vel apographo eius aliquo.
2) V. exempli gratia Ferd. Chr. Baur das Manichaeische
Retigionssystem (Tubingae 1831) p. 238 adn. 18.
