Album pamiątkowe

892 Pages·2016·60.08 MB·Polish

Księga
pamiątkowa i adresowa
wygnańców wojennych
z Galicyi i Bukowiny
1914—1915
oraz
Album pamiątkowe
Część III.
Prowincya i Bukowina
Cena 8
ZH-CTMZ-A.
Dépdt d.e li bra ino, jon rn aux
et óditioris polonaises.
ZRue deo Terreau^:, J_O
(Suisse)
• " ' - ' ' ' y / */' .£1
Opracowano według planu Dra Antoniego Chmurskiego,
wydawcy „Wiedeńskiego Kury era Polskiego“.
:: Wiedeń 1915. ::
Poznań, skład: M. Niemierkiewicz.
Drukiem J. N. Vernay’a, Wiedeń, IX., Canisiusgasse Nr. 8—10.
Okładka wykonana według rysunku Wojciecha Weissa, prof. Akademii
Sztuk Pięknych w Krakowie.
Spis rzeczy:
Str.
PRZEDMOWA V
Z OJCZYSTEJ ZIEMI IX
NA WYCHODŹCTWIE XXV
MORAWY XXVII
CZECHY ................................................................................................................................. XXXIX
Z AUSTRYACKICH ARCYKSIĘSTW XLIX
SOLNOGRÓD LIII
Z PRZEDARULANIl I TYROLU................................................................................................................ LVII
STYRYA LXI
KRAINA LXVII
GORYCYA LXX
WĘGRY LXX
W DRODZE NA TUŁACZKĘ:
KROSNO LXXIII
DROHOBYCZ PRZED INWAZYĄ LXXVIII
KOŁOMYJA LXXX
DORA LXXXIV
ZAŁOŻCE LXXXVI
CZĘŚĆ ADRESOWA 1
CZĘŚĆ INSERATOWA 615
ALBUM PAMIĄTKOWE 633
a*

PRZEDMOWA.
Dnia 19 stycznia b. r. rzuciliśmy na łamach „Wiedeńskiego
Kuryera Polskiego“ hasło: Policzmy się i łączmy się.
Wypędziła nas wojna na obczyznę, rozprószyła po całym za­
II
chodzie monarchii i nie wiemy nawet, ilu musiało chwycić kij wę­
drowny i g d z ie ich dola tułacza zagnała.
Trzeba było uciekać przed najazdem wroga nieraz w ostatniej
godzinie, gdy kule już nad głowami świstały. W dzikim nieładzie
i szalonym popłochu opuszczaliśmy rodzinny strzechę. Jak przy ja­
kimś straszliwym wybuchu rozpryskiwały się związki rodzinne, przy­
u
jaźni, znajomości, interesów i rozsypywali się ludzie z tego samego
gniazda, sioła, miasta na wszystkie strony świata, jedni nie wie­
dząc o drugich i szukając się mozolnie, a często
daremnie.
Wygnanie wojenne obliczali wszyscy na krótką chwilkę. Tym­
czasem krwawe zapasy przewlekają się całymi miesiącami i końca
ich jeszcze dojrzeć nie można. A ponieważ nas dola tułacza gniecie
i słabi jesteśmy w rozprószeniu, potrzeba nam łączności i orga­
li i z a c y i, bo te tylko mogą nam dać siłę.
Choć wróg jeszcze wielką połać kraju trzyma w swych drapieżnych
rękach, a reszcie wciąż zagraża — to pożar wojenny przecież kiedyś
wygaśnie i trzeba dlatego zawczasu myśleć o powrocie, atoo zorga­
nizowanym powrocie do spustoszonego wojną doszczętnie kraju i za­
wczasu myśleć o wielkiem dziele odbudowy.
VI
Każdemu z wygnańców wyryło wygnanie wśród wielkich wy­
padków dziejowych niepowszednie w pamięci wrażenia. Każdy ma
ii
swoje niezwykłe z tych czasów wspomnienie.
Ażeby tedy zestawić statystykę naszego wychodźctwa wo­
jennego w braku urzędowej, żeby odszukać pogubionych kre­
wnych, przyjaciół, znajomych,interesentów, połączyć rozprószonych
i pomódz do ich organizacyi, ażeby zrobić przegląd na­
szych sił twórczych, tak potrzebny przy naszym powrocie
i odbudowaniu kraju, ażeby dostarczyć zarazem historykom cen­
Ił
nego materyału i utrwalić osobiste niezwykłe wspomnienia, roz­
II
poczęliśmy wydawnictwo „Księgi pamiątkowej i a dr es o-
II
w ej wygnańców wojennych z Galicy i i Bukowiny".
Każdy wygnaniec miał podać imię, nazwisko, zatru­
dnienie, obecne miejsce pobytu, miejsce, w którem przed
opuszczeniem kraju stale mieszkał, datę opuszczenia kraju
i ilość osób, około głowy rodziny się gromadzących.
Do współpracownictwa w tern ważnem i w i el­
ki em dziele zaprosiliśmy całe społeczeństwo poi-
skie, rzucone wypadkami wojennymi na obczyznę.
Jako termin zgłoszeń dla Lwowa i Krakowa wyznaczy­
liśmy dzień 6 lutego, a dla reszty Galicyi i Bukowiny dzień
16 lutego 1915 r.
Nasze społeczeństwo stanęło do apelu, zszeregowało się i w nie­
spełna miesiąc dokonało tego ważnego i wielkiego dzieła. Spływały
kartki i listy setkami, tysiącami, dziesiątkami tysięcy. Stanęło na
nasze wezwanie miasto i wieś, wielcy i maluczcy, panowie i kmiot­
li
kowie, kapitaliści i robotnicy, wszystkie warstwy. Najbardziej wzru-
szające były liczne, niezwykle liczne, zgłoszenia pisane nieudolnemi,
nieforemnemi literami, bo ręką ciężką, co przywykła do kosy lub
cepów, młota czy hebla, a nie do pióra — od naszego ludu ro­
boczego.
Ważnego i wielkiego zadania podjęło się słabymi środkami
i w krótkim czasie, młode, skromne wydawnictwo wychodźcze. Do