Trabzon Rum İmparatorluğu ve Türkler

294 Pages·2007·3.7 MB·Turkish

TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
TARİH (ORTAÇAĞ TARİHİ)
ANABİLİM DALI

“Trabzon Rum İmparatorluğu ve Türkler 1204-1404”

Doktora Tezi

MURAT KEÇİŞ

Ankara 2009
2
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
TARİH (ORTAÇAĞ TARİHİ)
ANABİLİM DALI

“Trabzon Rum İmparatorluğu ve Türkler 1204-1404”

Doktora Tezi

MURAT KEÇİŞ

Danışman: Prof. Dr MELEK DELİLBAŞI

Ankara 2009
3
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
TARİH (ORTAÇAĞ TARİHİ)
ANABİLİM DALI

“Trabzon Rum İmparatorluğu ve Türkler 1204-1404”

Doktora Tezi

Adı ve Soyadı İmzası

Prof. Dr. Melek Delilbaşı (Tez Danışmanı) ........................................
Prof. Dr. Yavuz Ercan ........................................
Prof. Dr. İlhan Erdem …..……………………..
Doç. Dr. Gümeç Karamuk ........................................
Yrd. Doç. Dr. Hatice Oruç …………………………

Tez Sınavı Tarihi: 20.05.2009
4

TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜNE

Bu belge ile, bu tezdeki bütün bilgilerin akademik kurallara ve etik
davranış ilkelerine uygun olarak toplanıp sunulduğunu beyan ederim. Bu
kural ve ilkelerin gereği olarak, çalışmada bana ait olmayan tüm veri,
düşünce ve sonuçları andığımı ve kaynağını gösterdiğimi ayrıca beyan
ederim. (20/05/2009)

Tezi Hazırlayan Öğrencinin
Murat Keçiş
5
KISALTMALAR

age. : Adı geçen eser.
agm. : Adı geçen makale.
AP : Archeion Pontou
AÜDTCFD : Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi.
Bkz. : bakınız.
BSOAS : Bulletin of the School of Oriental and African Studies.
C : cilt.
çev. : Çeviren.
DATDT : Doğu Anadolu Türk Devletleri Tarihi
DİA : Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi
EI2 : The Encyclopaedia of Islam, Second Edition.
h. : Hicrî.
İA : İslâm Ansiklopedisi.
m. : Milâdî.
mad. : Maddesi.
RÉB : Revue des Études Byzantines
SAD : Selçuklu Araştırmaları Dergisi.
TD : Tarih Dergisi.
TED : Tarih Enstitüsü Dergisi.
TİD : Tarih İncelemeleri Dergisi.
6
TM : Türkiyat Mecmuası.
TSD : Tarih Semineri Dergisi.
TTK : Türk Tarih Kurumu.
7
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ ……………………………………………………………………………..….11
KAYNAKLAR VE ARAŞTIRMALAR
I) KAYNAKLAR
A) GREKÇE KAYNAKLAR…………………………….…………………………….15
1. Michael Panaretos ………………………………….……..…………………………15
2. Niketas Choniates ………………………………………..………………………….20
3. Georgios Akropolites ………………………………………….………………….....24
4. Thedoros Skoutariotes ………………………….……………………………….…..28
5. Nicholas Mesarites ………………………………………………………………….29
6. Georgios Pachymeres …………………………………………………………….....30
7. Nikephoros Gregoras ………………………………………………………………..36
8. Vazelon Aktaları …………………………………………………………………….39
9. Trabzonlu St. Eugenios’un Hagiografi’si …………………………………………...41

B) FARSÇA KAYNAKLAR
1. İbn Bibi ……………………………………………………………..………………41
2. Aziz b. Erdeşir Esterebadî ……………… …………………………………………42
3. Tihranî ……………………… ……………………………………………………..43

C) ERMENİCE KAYNAKLAR
1.Gorigos Senyörü Hetum …………………………………………………………….44
8
2. Başkumandan Simbat ……………………………………………..……………….44
3. Genceli Kirakos ………………………….…………………………………………45
4. A. Sanjian, Colophons of Armenian Manuscripts (1301-1480). A Source for Middle
Eastern History, Cambridge 1969 …………………………………………………….45

D) ARAPÇA KAYNAKLAR
1. İbnü’l-Esir …………………………………………………………………………...46
2. Nesevî ……………………………………………………………………………….46

E) SEYAHATNAMELER
1. Guillaume de Rubruck …………………………………..……………………..47
2. Jean de Joinville …………………………………………………..…………….48
3. Rabban Sauma ………………………………………………...………………..48
4. Marco Polo ……………………………………………………...………………48
5. İbn Battuta ……………………………………………………..………………..48
6. el-Ömeri ……………………………………………………….………………..50
7. Johann Schiltberger …………………………………………….……………….50
8. Ruy Gonzàles de Clavijo …………………….…………………...…………….51
9. Pero Tafur ………………………………………………………………………51
F) DEDE KORKUT HİKÂYELERİ …………………………………………………..51
G) TARİHÎ TAKVİMLER …………………………………..…...………..…………..52
II. ARAŞTIRMALAR ………………………………………...……………………….54
9
GİRİŞ: 1204 ÖNCESİ TRABZON KENTİNİN TARİHİNE KISA BİR BAKIŞ …....61
I. BÖLÜM: XIII. YÜZYILDA TRABZON RUM İMPARATORLUĞU ve
SELÇUKLULAR
I. TRABZON RUM İMPARATORLUĞU’NUN KURULUŞU ……………...………75
II. TRABZON RUM İMPARATORLUĞU ve SELÇUKLU DEVLETİ ………..……86
A. 1204-1214 …………………………………………………………………….…….87
B. 1215-1230 …………………………………………………………………...…….113
C. 1230-1300 …………………………………………………………………………149
2. BÖLÜM: XIV. YÜZYILDA TRABZON RUM İMPARATORLUĞU ve TÜRKLER
(1301-1404) …………………………………………………………………….…….182
I. SİVAS İLE TRABZON RUM İMPARATORLUĞU ARASINDAKİ
İLİŞKİLER…………………………………………………………………………....192
II. KARAHİSAR EMİRLİĞİ VE TRABZON RUM İMPARATORLUĞU………....197
III. ERZİNCAN EMİRLİĞİ, BAYBURT VE TRABZON RUM
İMPARATORLUĞU……………………………………………………………….....205
IV. CANİK BEYLİĞİ VE TRABZON RUM İMPARATORLUĞU………...………220
V. HACIEMİROĞULLARI BEYLİĞİ VE TRABZON RUM İMPARATORLUĞU
………………………………………………………………………………………...225
VI. AKKOYUNLU DEVLETİ VE TRABZON RUM İMPARATORLUĞU………..232
SONUÇ ……………………………………………………………………………….238
BİBLİYOGRAFYA …………………………………………………………………..240
ÖZET ……………………………………………………………………...………….289
ABSTRACT…………………………………………………………………..………290
10
HARİTALAR …………………………………………………………………...……291