İnsan Hakları Hukuku

197 Pages·2015·3.208 MB·Turkish

by  Rona Aybay

Rona Aybay
İn s a n Ha k l a r i H u k u k u
İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ YAYINLARI

RONA AYBAY
1935’te İstanbul’da doğdu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni 1959’da bitirdikten sonra
aynı fakültede doktora yapan Aybay, 1964’te Columbia Üniversitesi’nde Karşılaştırmalı Hukuk
alanında Yüksek Lisans derecesi aldı. 1973’te doçent, 1980’de profesör oldu. ODTÜ’de Kamu
Yönetimi bölümü başkanlığı, ODTÜ İdari İlimler Fakültesi Dekanlığı ve A.Ü. Siyasal Bilgiler Fa­
kültesi (SBF) dekan yardımcılığında da bulunan Rona Aybay, 12 Eylül’den sonra YÖK’ün 1402
sayılı yasaya dayandırdığı bir kararıyla üniversiteden uzaklaştırıldı; 7 yıl sonra Danıştay kararıy­
la üniversiteye döndü. Avrupa Konseyi Irkçılık ve Hoşgörüsüzlükle Savaşım Komisyonu ile Bos-
na-Hersek’teki insan hakları ihlâllerini incelemekle görevli AGİT Komisyonu üyeliklerinde bulu­
nan Aybay, Bosna-Hersek İnsan Hakları Mahkemesi’nde, kurulduğu 1996 yılından, kapandığı
2003 yılına kadar Avrupa Konseyi tarafından seçilmiş uluslararası yargıç olarak görev yapmış­
tır. Aybay, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin etkenliğini arttırmak üzere, Avrupa Konseyi
Bakanlar Komitesi’nce oluşturulan 11 üyeli “Akil Kişiler Grubu”na üye seçilmiştir. 2006-2011
yıllarında Türkiye Barolar Birliği İnsan Hakları Merkezi Başkanı olan Prof. Dr. Rona Aybay’ın
Faşizm (Murat Sarıca ile birlikte, 1962), Karşılaştırmalı 1961 Anayasası (1963), Robert Otven
(1970, 2005 ve 2012) ve Yurttaşlık (Vatandaşlık) Hukuku (1982, son basım 2008), Esra Darda­
ğan ile birlikte Yasaların Uluslararası Düzeyde Çatışması (Kanunlar İhtilafı) (2005) ve Yabancı­
lar Hukuku (2005, yeni basım 2007), Uluslararası Yargı (2013), An Introduction to Law (son
basım 2014), Tarih ve Hukuk Açısından Konsolosluk (2009), tnsan Hakları - Seçilmiş Makale­
ler (2010) gibi kitapları vardır. Yazar, Yakın Doğu (KKTC) Üniversitesinde ders vermekte ve
Türkiye Barolar Birliği İnsan Hakları Merkezi Yürütme Kurulu üyesi olarak görev yapmaktadır.
1
İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ YAYINLARI
Roma Aybay
İNSAN HAKLARI
İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ YAYINLARI 510
Hukuk 22
ISBN 978-605-399-388-9
1. Baski İstanbul, Nİsan 2015
© BİLGİ İLETİŞİM Grubu Yayincilik Müzİk Yapim ve Haber Ajansi Ltd. ŞtI.
Yazişma Adresİ: İnönü Caddesİ, No: 43/A Kuştepe ŞİŞLİ 34387 İstanbul
TELEFON: [phone] / FAKS: 0212 297 63 14 • SERTİFİKA No: 11237
www.bllgiyay.com
E-posta [email protected]
Dağitim [email protected]
YAYINA HAZIRLAYAN Dr. ALİ PEHLİVAN
Tasarim Mehmet Ulusel
DIzgI ve Uygulama Maraton DİzgİevI
Baski ve CIlt Mega Basim Yayin San. ve Tic. A.Ş.
CİhangIr Mah. Güvercİn Cad. No: 3/1 Baha İş MerkezI, A Blok Kat 2 Avcilar İstanbul
Telefon: [phone]/ Faks: 0212 422 11 51 • SERTİFİKA No: 12026
İstanbul Bilgi University Library Cataloging-in-Publication Data
A catalog record for this book is available from the İstanbul Bilgi University Library
Aybay, Rona, 1935-
Insan hakları / Rona Aybay.
192 pages: 2 illustrations; 16x23 cm.
Indudes bibliographical references and index.
ISBN 978-605-399-388-9
1. Human rights - Europe. 2. Human rights -- Europe -- Interpretation and construction.
3. Council of Europe. 4. European Court of Human Rights.
5. International courts. 6. Fair trial -- Law and legislation. I. Title.
JC571.A933 2015 ,
Rona Aybay
İNSAN HAKLARI
İnsan Hakları alanındaki akademik çalışmaların
Türkiye'deki öncüsü Hocam Prof. Bahri Savcı’nın
(1914-1997) anısına...
“İnsanlar dünyaya geldikten sonra, ellerinden alınamaz,
ya da alınmaması gereken bir takım haklara sahip olurlar:
Yaşama hakkı, yeme hakkı, doyma hakkı, başını sokacak
bir deliği bulma hakkı, işkence edilmeme, tutsak olmama,
sömürülmeme hakkı, eğlenme, dinlenme, gülebilme
hakkı... Ne bileyim ben, bir sürü hak... Bunların hepsi
insanların insanca yaşamasını sağlarlar. ”
Yaşar Kemal
(Ağacın Çürüğü’nden)

İçindekiler
xii Kısaltmalar
xiii Önsöz
ı BİRİNCİ BÖLÜM Temel Bilgiler
3 I. Deyim Sorunu: İnsan Hakları
3 1. Giriş
3 A. “Hak” Kavramı
3 a) Genel Olarak
4 b) İnsan Hakları Açısından “Hak Sahibi”
5 B. “İnsan Haklan” Deyiminin Sözel Anlamı
8 2. “İnsan Hakları” Deyiminin Yanıltıcı “Geniş”liği
ıo 3. “İnsan Hakları” Deyiminin Yanıltıcı “Dar”lığı
13 II. “İnsan Haklan” - “İnsan Ödevleri” Sorunu
13 1. “Ödev” Kavramı ve İnsan Hakları Belgeleri
16 2. İHEB’ye Koşut Bir “İnsan Sorumlulukları Bildirisi”
Yayınlama Girişimi
21 III. “Hayvan Haklan” Üzerine
25 IV. “İnsan Hakları” Düşüncesinin Tarihsel Gelişimine Bir Bakış
25 1. Giriş
26 2. Köle Ticaretine Son Verme Çabaları
28 3. Önemli Tarihsel Olaylar ve İnsan Hakları
28 A. Giriş
29 B. 17. Yüzyıldan İki İngiliz Belgesi
31 C. 18. Yüzyılın Amerikan Belgeleri
33 Ç. Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi (1789)
38 D. Sosyalist Görüşlerin ve Sovyetler Birliği’nin Etkileri
39 E. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün Katkıları
41 F. Teknolojik Gelişmeler ve İnsan Hakları
42 G. İnsan Haklan ve Birleşmiş Milletler Antlaşması (Anayasası)
47 V. İnsan Hakları Konusunda Farklı İdeolojik Anlayışlar
47 1. Giriş
50 2. İdeolojik ve Felsefi Yaklaşımlara Göre
Değişik İnsan Hakları Anlayışları
50 A. “Batılı” Devletlerin İnsan Hakları Anlayışı
52 B. Sosyalist İnsan Hakları Anlayışı