HİDROELEKTRİK SANTRALLER VE SANTRAL İŞLETMECİLİĞİ Giriş Elektrik Üretim Anonim ...

17 Pages·2010·2.11 MB·Turkish

FORUM 2009
Doğu KaradenizBölgesiHidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009,Trabzon
HİDROELEKTRİK SANTRALLER VE SANTRAL İŞLETMECİLİĞİ
Muzaffer TAM
Altınkaya HESİşletme Müdürü
[email protected]
Giriş
Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü (EÜAŞ),enerji sektöründe elektrik
üretimi alanında aktif rol oynamakta olup, 12.586 personeli ile kamuya ait termik ve
hidroelektrik santraların işletilmesi,bakım,onarım ve rahabilitasyonlarının yapılması
faliyetlerini yürütmektedir.
Şirketimizin mülkiyetinde 19 adet termik,104 adet hidrolik santral bulunmaktadır.
Kurulu gücümüz 12.525 MW’ı termik 11.452 MW’ı hidrolik santral olmak üzere toplam
23.977 MW’dır. Türkiye kurulu gücü içindeki EÜAŞ’ın payı %57,3’tür.
EÜAŞ 2008 yılında , daha önceki yıllarda olduğu gibi üretim kapasitesini geliştirmek
için büyük çaba sarfetmiştir.Bu çabaların sonucunda 2007’de 92,3 milyar kWh olan toplam
üretim, 2008 yılında %5,8 artarak 97,7 milyar kWh olarak gerçekleşmiştir. Bu üretimin
69.297,4 GWh’ı termik ,28.419,4 GWh’ ı ise hidrolik santralardan sağlanmıştır.
Ülkemiz elektrik enerjisi üretiminde yerli kaynak kullanımına ağırlık veren
Bakanlığımızın enerji politikaları doğrultusunda,2008 yılı üretimimizin %69’u yerli
kaynaklardan karşılanmıştır.
EÜAŞ Hidrolik Santrallar Dairesi Başkanlığı’na bağlı 23 İşletme Müdürlüğü ve 1 Test
Müdürlüğü bulunmaktadır. 23 İşletme Müdürlüğü bünyesinde toplam 105 adet Hidrolik
santralda üretim yapılmaktadır. Bu santralardan 43 adeti rezervuarlı, 60 adeti kanal ve 2 adeti
de göl tipi hidrolik santraldır. Bu raporda hidrolik santralarla ait 2008 yılı işletme verileri ve
bunların değerlendirilmesi yansıtılmaktadır.
I. Genel Üretimler
1. Türkiye Üretiminin Kuruluşlara Dağılımı
(cid:75)(cid:117)(cid:114)(cid:117)(cid:108)(cid:117)(cid:351)(cid:108)(cid:97)(cid:114) (cid:220)(cid:114)(cid:101)(cid:116)(cid:105)(cid:109)(cid:32)(cid:40)(cid:71)(cid:87)(cid:104)(cid:41)
(cid:69)(cid:220)(cid:65)(cid:350) (cid:57)(cid:55)(cid:46)(cid:55)(cid:49)(cid:54)(cid:44)(cid:56)
(cid:89)(cid:97)(cid:112)(cid:32)(cid:304)(cid:351)(cid:108)(cid:101)(cid:116) (cid:52)(cid:51)(cid:46)(cid:51)(cid:52)(cid:50)(cid:44)(cid:54)
(cid:83)(cid:101)(cid:114)(cid:98)(cid:101)(cid:115)(cid:116)(cid:32)(cid:220)(cid:114)(cid:101)(cid:116)(cid:105)(cid:109) (cid:50)(cid:51)(cid:46)(cid:56)(cid:49)(cid:57)(cid:44)(cid:52)
(cid:49)(cid:55)(cid:48)
FORUM 2009
Doğu KaradenizBölgesiHidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009,Trabzon
(cid:79)(cid:116)(cid:111)(cid:112)(cid:114)(cid:111)(cid:100)(cid:252)(cid:107)(cid:116)(cid:246)(cid:114)(cid:108)(cid:101)(cid:114) (cid:49)(cid:53)(cid:46)(cid:55)(cid:50)(cid:50)(cid:44)(cid:54)
(cid:89)(cid:97)(cid:112)(cid:32)(cid:304)(cid:351)(cid:108)(cid:101)(cid:116)(cid:32)(cid:68)(cid:101)(cid:118)(cid:114)(cid:101)(cid:116) (cid:49)(cid:51)(cid:46)(cid:49)(cid:55)(cid:48)(cid:44)(cid:56)
(cid:304)(cid:351)(cid:108)(cid:101)(cid:116)(cid:109)(cid:101)(cid:32)(cid:72)(cid:97)(cid:107)(cid:107)(cid:305)(cid:32)(cid:68)(cid:101)(cid:118)(cid:114)(cid:105) (cid:52)(cid:46)(cid:51)(cid:49)(cid:53)(cid:44)(cid:50)
(cid:77)(cid:111)(cid:98)(cid:105)(cid:108) (cid:51)(cid:51)(cid:48)(cid:44)(cid:53)
(cid:84)(cid:111)(cid:112)(cid:108)(cid:97)(cid:109) (cid:49)(cid:57)(cid:56)(cid:46)(cid:52)(cid:49)(cid:55)(cid:44)(cid:57)
2. Kaynaklara GöreTürkiye Kurulu Gücü
(cid:75)(cid:97)(cid:121)(cid:110)(cid:97)(cid:107)(cid:108)(cid:97)(cid:114) (cid:75)(cid:117)(cid:114)(cid:117)(cid:108)(cid:117)(cid:32)(cid:71)(cid:252)(cid:231)(cid:32)(cid:40)(cid:77)(cid:87)(cid:41)
(cid:84)(cid:101)(cid:114)(cid:109)(cid:105)(cid:107) (cid:50)(cid:55)(cid:46)(cid:53)(cid:57)(cid:53)(cid:44)(cid:48)(cid:53)
(cid:72)(cid:105)(cid:100)(cid:114)(cid:111)(cid:108)(cid:105)(cid:107) (cid:49)(cid:51)(cid:46)(cid:56)(cid:50)(cid:52)(cid:44)(cid:57)(cid:48)
(cid:82)(cid:252)(cid:122)(cid:103)(cid:97)(cid:114) (cid:51)(cid:54)(cid:51)(cid:44)(cid:54)(cid:53)
(cid:74)(cid:101)(cid:111)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:109)(cid:97)(cid:108) (cid:50)(cid:57)(cid:44)(cid:56)(cid:48)
(cid:84)(cid:111)(cid:112)(cid:108)(cid:97)(cid:109) (cid:52)(cid:49)(cid:46)(cid:56)(cid:49)(cid:51)(cid:44)(cid:52)(cid:48)
(cid:49)(cid:55)(cid:49)
FORUM 2009
Doğu KaradenizBölgesiHidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009,Trabzon
II.EÜAŞ Üretimler
(cid:49)(cid:46) (cid:84)(cid:252)(cid:114)(cid:107)(cid:105)(cid:121)(cid:101)(cid:32)(cid:220)(cid:114)(cid:101)(cid:116)(cid:105)(cid:109)(cid:105)(cid:110)(cid:100)(cid:101)(cid:32)(cid:69)(cid:220)(cid:65)(cid:350)(cid:8217)(cid:305)(cid:110)(cid:32)(cid:112)(cid:97)(cid:121)(cid:305)
(cid:71)(cid:87)(cid:104) (cid:69)(cid:220)(cid:65)(cid:350) (cid:68)(cid:105)(cid:287)(cid:101)(cid:114) (cid:84)(cid:252)(cid:114)(cid:107)(cid:105)(cid:121)(cid:101)
(cid:84)(cid:101)(cid:114)(cid:109)(cid:105)(cid:107) (cid:54)(cid:57)(cid:46)(cid:50)(cid:57)(cid:55)(cid:44)(cid:52) (cid:57)(cid:52)(cid:46)(cid:56)(cid:52)(cid:49)(cid:44)(cid:56) (cid:49)(cid:54)(cid:52)(cid:46)(cid:49)(cid:51)(cid:57)(cid:44)(cid:50)
(cid:72)(cid:105)(cid:100)(cid:114)(cid:111)(cid:108)(cid:105)(cid:107) (cid:50)(cid:56)(cid:46)(cid:52)(cid:49)(cid:57)(cid:44)(cid:52) (cid:52)(cid:46)(cid:56)(cid:53)(cid:48)(cid:44)(cid:52) (cid:51)(cid:51)(cid:46)(cid:50)(cid:54)(cid:57)(cid:44)(cid:56)
(cid:82)(cid:252)(cid:122)(cid:103)(cid:97)(cid:114) (cid:56)(cid:52)(cid:54)(cid:44)(cid:53) (cid:56)(cid:52)(cid:54)(cid:44)(cid:53)
(cid:74)(cid:101)(cid:111)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:109)(cid:97)(cid:108) (cid:49)(cid:54)(cid:50)(cid:44)(cid:52) (cid:49)(cid:54)(cid:50)(cid:44)(cid:52)
(cid:84)(cid:79)(cid:80)(cid:76)(cid:65)(cid:77) (cid:57)(cid:55)(cid:46)(cid:55)(cid:49)(cid:54)(cid:44)(cid:56) (cid:49)(cid:48)(cid:48)(cid:46)(cid:55)(cid:48)(cid:49)(cid:44)(cid:49) (cid:49)(cid:57)(cid:56)(cid:46)(cid:52)(cid:49)(cid:55)(cid:44)(cid:57)
(cid:49)(cid:55)(cid:50)
FORUM 2009
Doğu KaradenizBölgesiHidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009,Trabzon
(cid:50)(cid:46) (cid:69)(cid:220)(cid:65)(cid:350)(cid:32)(cid:75)(cid:117)(cid:114)(cid:117)(cid:108)(cid:117)(cid:32)(cid:71)(cid:252)(cid:99)(cid:252)(cid:110)(cid:252)(cid:110)(cid:32)(cid:75)(cid:97)(cid:121)(cid:110)(cid:97)(cid:107)(cid:108)(cid:97)(cid:114)(cid:97)(cid:32)(cid:68)(cid:97)(cid:287)(cid:305)(cid:108)(cid:305)(cid:109)(cid:305)
(cid:75)(cid:97)(cid:121)(cid:110)(cid:97)(cid:107)(cid:108)(cid:97)(cid:114) (cid:75)(cid:117)(cid:114)(cid:117)(cid:108)(cid:117)(cid:32)(cid:71)(cid:252)(cid:231)(cid:32)(cid:40)(cid:77)(cid:87)(cid:41)
(cid:72)(cid:105)(cid:100)(cid:114)(cid:111)(cid:108)(cid:105)(cid:107) (cid:49)(cid:49)(cid:46)(cid:52)(cid:53)(cid:50)
(cid:76)(cid:105)(cid:110)(cid:121)(cid:105)(cid:116) (cid:55)(cid:46)(cid:52)(cid:54)(cid:49)
(cid:68)(cid:111)(cid:287)(cid:97)(cid:108)(cid:32)(cid:71)(cid:97)(cid:122) (cid:51)(cid:46)(cid:57)(cid:48)(cid:51)
(cid:83)(cid:305)(cid:118)(cid:305)(cid:32)(cid:89)(cid:97)(cid:107)(cid:305)(cid:116)(cid:108)(cid:97)(cid:114) (cid:56)(cid:54)(cid:49)
(cid:84)(cid:97)(cid:351)(cid:32)(cid:75)(cid:246)(cid:109)(cid:252)(cid:114)(cid:252) (cid:51)(cid:48)(cid:48)
(cid:84)(cid:111)(cid:112)(cid:108)(cid:97)(cid:109) (cid:50)(cid:51)(cid:46)(cid:57)(cid:55)(cid:55)
(cid:49)(cid:55)(cid:51)
FFFOOORRRUUUMMM 222000000999
DDDoooğğğuuu KKKaaarrraaadddeeennniiizzzBBBööölllgggeeesssiiiHHHiiidddrrroooeeellleeekkktttrrriiikkk EEEnnneeerrrjjjiii PPPoootttaaannnsssiiiyyyeeellliii vvveee BBBuuunnnuuunnn ÜÜÜlllkkkeee EEEnnneeerrrjjjiii PPPooollliiitttiiikkkaaalllaaarrrııınnndddaaakkkiii YYYeeerrriii,,, 111333---111555 KKKaaasssııımmm 222000000999,,,TTTrrraaabbbzzzooonnn
IIIIIIIII... HHHiiidddrrroooeeellleeekkktttrrriiikkk SSSaaannntttrrraaalllllleeerrriiinnn SSSııınnnıııffflllaaannndddııırrrııılllmmmaaasssııı
AAA...DDDüüüşşşüüüllleeerrriiinnneee gggööörrreee ;;;
AAAlllçççaaakkk dddüüüşşşüüülllüüü HHH <<< 111000 mmm
OOOrrrtttaaa dddüüüşşşüüülllüüü HHH === 111000–––555000 mmm
YYYüüükkkssseeekkk dddüüüşşşüüülllüüü HHH >>> 555000 mmm
BBB...KKKuuurrruuullluuu gggüüüccceee gggööörrreee ;;;
MMMiiikkkrrrooo TTTiiippp <<< 111000000 kkkWWW
MMMiiinnniii TTTiiippp === 111000000–––111000000000 kkkWWW
OOOrrrtttaaaKKKaaapppaaasssiiittteeellliii === 111000000000–––111000000000000 kkkWWW
BBBüüüyyyüüükkk KKKaaapppaaasssiiittteeellliii >>> 111000000000000 kkkWWW
(cid:61623)(cid:61623)(cid:61623) MMMiiikkkrrrooo–––MMMiiinnniii TTTiiippp SSSaaannntttrrraaalll BBBiiinnnaaasssııı vvveee ŞŞŞeeemmmaaasssııı
(cid:49)(cid:49)(cid:49)(cid:55)(cid:55)(cid:55)(cid:52)(cid:52)(cid:52)
FORUM 2009
Doğu KaradenizBölgesiHidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009,Trabzon
C.Depolama durumuna göre ;
(cid:61607) Depolamalı (baraj veya tabii göllü)
(cid:61607) Depolamasız (kanal veya nehir tipi)
D.Baraj gövdesinin tipine göre ;
(cid:61607) Ağırlıklı beton gövdeli
(cid:61607) Beton kemer gövdeli
(cid:61607) Kaya dolgu gövdeli
(cid:61607) Toprak dolgu gövdeli
(cid:61623) Kanal Tipi Santral Şeması
(cid:49)(cid:55)(cid:53)
FORUM 2009
Doğu KaradenizBölgesiHidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009,Trabzon
(cid:61623) Altınkaya Barajı, inşa halinde
(cid:61623) Altınkaya Barajı, kaya dolgu -kil çekirdek gövde
E. Santral binasının konumuna göre ;
(cid:61607) Yer üstü
(cid:61607) Yer altı
(cid:61607) Yarı gömülü
(cid:49)(cid:55)(cid:54)
FORUM 2009
Doğu KaradenizBölgesiHidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009,Trabzon
F. Çalışmadurumuna göre ;
(cid:61607) Baz yük
(cid:61607) Puant yük
(cid:61607) Hem baz, hem puant yük
IV. Hidrolik Türbinlerinin Sınıflandırılması
İşletme tarzlarına, yapılış şekillerine, hidrolik düşüye ve su akımının (hidrolik akımın)
rotordaki yönüne göre hidrolik türbinleri çeşitli sınıflandırmalara tabi tutmak mümkündür.
Ancak, genellikle, hidrolik türbinleri "üst basınç türbinleri" ve "serbest püskürtmeli türbinler"
olmak üzere iki ana gruba ayırmak mümkün görülmektedir.
Üst basınç türbinleri grubuna "Francis tipi hidrolik türbinler" ile "Kaplan tipi hidrolik
türbinler" girmektedir. Bu tip türbinlerde, türbin rotoru kanatlarının aralıklarında suyun giriş
basıncında bir düşme meydana gelir ve su basıncında meydana gelen bu düşme, suyun
ivmelenmesine yani hızlanmasına hizmet eder.
1. Francis Türbini
Francis tipi hidrolik türbinler genel olarak orta yüksekliklerdeki su düşülerinde ve orta
değerlerdeki su debilerinde kullanılırlar.
(cid:61623) Francis türbin çarkı ve montajı
(cid:49)(cid:55)(cid:55)
FORUM 2009
Doğu KaradenizBölgesiHidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009,Trabzon
(cid:61623) Francis türbinli santral şeması
2. Kaplan Türbini
Kaplan tipi hidrolik türbinler genellikle büyük su debilerinde ve küçük düşülerde
kullanılırlar.
(cid:61623) Kaplan türbinli santral şeması
(cid:49)(cid:55)(cid:56)
FORUM 2009
Doğu KaradenizBölgesiHidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, 13-15 Kasım 2009,Trabzon
3. Serbest Püskürtmeli Türbinler (Pelton tipi türbinler)
Pelton tipi hidrolik türbinler çok yüksek hidrolik düşüler ve küçük su debileri için
kullanılmaktadırlar.
(cid:61623) Pelton tipi türbin çarkı ve santral prensip şeması
(cid:61623) Pelton tipi santral prensip şeması
(cid:49)(cid:55)(cid:57)