Table Of Content---· ' .
ISTVÁN MÉSZÁROS
FILOSOFIA,I DEOLOGIA
E CIÊNCIA SOCIAL
ensaidoesn egaçãeoa firmação
Tradução
EsteVra isman
Copyrigdhets tead iç©ã oBoitemEpdoi tor2i0a0l8,
Copyri©g hlts tvMáéns zár1o9s,8 6
Filosiodfieao,l eoc giiaê nscoicai eamla:i deo sn egaçeaã fior maçfoãipo u blipcealdpraoim eirav ez
noB raseiml 1 993p,e lEad itoErnas aiOo o.r igiPnhaill osíodpehoy,l& o sgoyc iscaile ncei:n n eegsasatyíso n
anda ffirmatdiaotnda e 1 986e,d içdãao WheatBsohoekasf.
Coordenaeçdãiot orial
lvanJai nkings
Editaosrs istente
lorgPee reFiirlah o
Auessor editorial t
Alexandre Peschanski l
1.ssisetdeinttto rial
LucieLniem a
Tradução
EsteVra isman
Revisão
anM iwMaa tsushita �
Editorealçeôãntoir ca
LiliRaondar iguez
Capa
AntonKieoh l
sobrfoet od eJo ãKoe hl
Produção
Marclehla
CIP-BRASCIALT.A LOGAÇÃO-NA-FONTE
SINDICATON ACIONALD OS EDITORESD E LIVROS,R J
M55f
MészárIosst,v 1á9n3,0 -
Filosoifidae,o loegc iiaê ncsioac/ i allstvMáné szár;o s[traduEçsãtoeV ra isma-nS]ã.oP aul:o
Boiternp2o00,8 .
Inclbuiib liogerí anfidai ce
ISBN9 78-85-7559-126-0
l.M arxK,a rl1,8 18-1828.3S .o ciolpoogliíat liT.cía t.u lo.
08-4419 COO:30 6.2
CDU:31 6.74:32
08.10.0183 .10.08 009152
Todooss d ireitos reservadpoasr.td eeN setlneih vuprmooad es er
utilizoaur deap roduzsiedmaa e xpreasustào rizdaaçe ãdoi tora.
iie diçãoou:t ubdreo2 008
BOITEMPOE DITORIAL
JinkiEndgist oAsrseosc iadLotsd a.
RuaE ucliddeeAs n drad2e7,P erdizes
05030-S0ã3o0P a ulSoP
Tel/.f(ax1:31 8)7 5-7I23 5807 2-6869
[email protected]
www .boitempoeditobrri al.com.
t SUMÁRIO
l
INTRODUÇÃ.O.
7
I. IDEOLOGIEA C IÊNCISAO CIAL
15
fimd ai deo.l.o.g ia
1 A ideolodgeiO a l5
2 MaxW ebere "ac iênscoicai aaxli ologictaenm eeunt r.a " 19
3 O carátiedre ológdiocs"o t ipiodse a.i.s.". . . 22. .
4 Teoriea m etateo...r ia .. .............. .......... .. .........2..).. .. .
5 O individuamleitsomdoo lógdieHc oom an.s. ... .. ..........2..7.. ..
6 A visãdoeC osesro braesfu nçõedso c onflsiotcoi al ..3.0
7 O enraizamepnráttoi dcaost eorisaso ci.a is .34
8 A perspecstoicviada ali deolokgeiyan esiana 4.1
9 A ideolodgai" at eorgiear apla"r soni.a.. n.a. . . .4.)
lO Estrutsuorcai eat le orsioac i.a..l . ...
II. CONSCI�NCDIEA C LASSNEE CESSÁREl CAO NSCIÊNCIA
DE CLASSCEO NTINGENTE.... ... ...............
1 A abordagmeamr xiadnoap robledmaac onsciêdnecc ilaa s.s.e
2 Posiçdãeoc lases ien teredsecs lea s.s.e.. ......
3 O desenvolvimdeac moon sciêdnecc ilaa s.s e
4 Conclusão.. .. ....................... .
III.MA RX FILÓSOF.O 91
l A realizdaaçf ãiol os.o.f ia 92
2 "Asc iêncpioassi tieva a "sc"i ênpcoisai tidveaM "a rx.. 97
3 A relaçeãnot rMea rx eH ege.l 108
.-Oil-l llllfóli .... _MJl _____ lliUIMlll ..._ ___ IOl..tt. _ __ ..._ ___ .ll!l!IMll••lli••-ílilr'"*ê�,_.J_..,._ _________ ,�,H •11.ii1 �
IV. K-\rN,H LCELM,A R.XA: N ECESSIDADE HISTÓRICAE O
PUNTl> DVEI STAD AE CONOMJPOAL ÍTICA. .......................................... .1.1.9. ..........................
l e1o lug1..1., e filosofidaa h istó.r..i. a. ... .......................... 121
1\c u1u.:ekpa�n·tãioa dnoa d esenvolvimheinsrtoó r..i....c.....o.... ......................... ................1 23
A aberturraad icdaalh istória 128
Crítidcadf ilosohfii:ag elidanaha i stória 130
onc.:1,>cc)nesa ruralies dtiaasl étdiacn aesc essidade 146
6 Carêncei nae cessidnaadd ei aléthiicsat óri. ca... 150
7 Ah 1sádua n ecessidnaadteu rea dla n ecessidhaidset órica.. ........................ 151
8 An ecsesidade em desaparidçaãn oe cessidhaidset ór.i .c.a. .........1.5.3. ...............................
V. MAR.XJSMOE DIREITOSH UMANOS....... 157
1 1) esenvolvimceanpriotsa listas ed o"h doinr1eeim...t."..o. .....s.... ......................................... 158
2 Oq uadro dai nterasçãooc ial 161
3 Direllhousm anoes i nterespsaerst icul. ares 163
't <.>:,direite osae mancipaçdãoosi ndivíd.u os 166
Vl. CIU11ÀC FAI LOSOFIAA NALÍTICA ...................................................................................................... 1.69
l Prdcrêncniãaors e conhecidas.. 170
2 Incoerências 173
j A analogcioam a ciêncniaar ural 175
4 Esrériucmaa: p edrnao c aminho 179
V1l. A METÁFORA E O SÍMILE. ................ ......... .............................................................. .1.85.. ..................
l A predicamçeátoa foriec afa a lácmieat afórica .........1.8.5. ....................
2 A sintalxóeg idcaas m etáforaes d oss ímiles .1.8.9
'.) A validacdoen rexrduaaslm etáfora.s. ......... ................1.9.2. ....
4 O usod ap redicamçeãtoa fórpiocraH eidegger. ..... .................................... 196
') Meráforsaísm,i lee mso delo.s. ................................ ..................... .... ..1..9.8.. . ..............
VlllA. NA LITERATEUURRAO PÉIA.... ...............2.0.1. ..............................................
De Emílioa Oss ofrimdejono tvWeoersmt h. e.r ................2..0 .1. ....................
2 Alienaçeã soo lid.ã.o. ..................................2.0.3. .......................................................................................................
3 A alienançoã roo mancmeo derno 206
4 Da buscfaau sriadnaah umanidadaeo" O inferno
.<.ãoo so utrodse"S a.rrr.....e.... ............................................................................................................................2 09
BIBLJO(R;A FJA ............................................................................................................................................2...1. 5
ÍNDIU:.O NOlv1/;,_sTlCU ..............................................................2..3..3.. ............................................
SOBR(r.) A. LOnR ............2.3.7. ..............................
•••llt& ��· ,,,..,_, ;_,.. .., ___________________ _
INTRODUÇÃO
Desdqeu eM enênAigor ipspeda i riagoirsuo manqouse,h avieanmt raedmog reev e
ocupaodM oo ntSea grandoso é cuVIl ao. Ca.c ,o ncep"oçrãgoâ ndiaco àr'd esmo cvieaml
senddoe fendiedmia n úmeorcaassi õSeesg.u nodt oã roe verenccôinasrduoolm an-qou e,
emp alavtríapsid caEa nsc icloBpréidtiâaen ricacoa n,h ecciodmoou m "homemd ep on
todse v ismtoad erad-o,cs a"d caa madsao citale ms eu" próplruigoa nro"g rande
organiAss mcoa.m adiansf erdieovreeomsb ters astuias afap çaãrotd ia"r g lórreiflae tidà'
e,i ndependendtees mueiann tfee riosreicrdo andsei,d e"riagduaasl miemnptoer tapnatreas "
of uncionadmoeo nrtgoa niasq muoep ertencem.
Evidentemeesnsfoteiue m,p oderosíesxseirmcioíd ceiool óSgeigcuon.ad l oe ndoas,
que protessect oamvoavme traanmtc oo mo s "podnevt iosmsto ad eraddoocs ô"n squule ,
imediataambeanntdeo,n asrupaao ms tudreda e safio ecr oelteotrinvaaoor lsamu gaar es
eledse terminados.
Sejcao mfoo pre, lmoe nousm f athoi stóéri incqou estieolnseáesmv aenlt:i veram vin
culaadoossse u"sp róplruigoasrn eass o"c iednaedsesú,el st idmooisms i lêneim oesiq ou e
sep assadreasmd oe p aradigmSáetrimcãdooe E stadpor,o nuncpioarAd gor ipnpoa
1\fonStaeg ra"dpoa,r ticiapsasniddmoar," e ,p rodduaço ãrod eems tabelaetcriaddveaé s
rodoossa justamennetcoess sàáscr oinodsi çmõuetsá vdeaid so minação.
O quen osin terdeisrseat ameén tpoea peeslp ecídfiaic doe olnoegsipsare o cedses o
ajustameesnttroust puoriaasri esp,r odução bedma-csso uncdeidçdiõedde aos m inação
nãop odoec orsreemra i nterveantçidãveoaf atoirdeeso lópgoidceorso dsool sa,dd oa
manutendçaoã rod evmi gente.
É claqruoea i deoldoogmiian antteemi nterpeastseenn atp er eserdvoas çtãatoqu uso ,
noq uamle smaos d esiguamladiasd ecsl amesotr"ãoeoss atsr uturealnmternitnec"h eiradas
e protegPiodratsa.en ltpaoo ,d seep ermiste"ircr o nsen"souraglâ"n,"i pcaar"t,i ciep ativa"
assipmo rd ianrteei,v indidceasnmsdoeod ,ot ,am béma r acionaaluitdoa-deev idda ente
"modera"çoãboj"e,t iveni eduatdrea"l iiddeaodleó( gdiocmaisn antes).
Ir
,�,
8 Filosofiiad,e ologicat éen cstoac ial ;
1
Ademaios fa,t oé q uee stamdoiss corrseonbdsrooe ci edaedsd ecl assqeuse s ãon,e ces
sariamednitvei,dp iodrcao sn tradiinçtõeersena anst agoniisnmdoesp,e ndentdeom ente l·e·
sucedsasr oe prodduoçqã uoa dersot ruthuirearlá rdqeu icsoue ps eurbd oirnaçeãd oaa pa
1 v.
rêncdie"a c omunidaatdrea"dv oésts e mpoEs j.áq ueo sp arâmedtere oxsp lordaeçc ãloa s d
seds as ociedsaedm ea ntêimn tocdavsve áirsi,ta eso rdiea" sv idsao clio argiâàcn', J
1
"consen"spoa"r,t icieptacsç.ãã "oop "o stulamdoorsa iism"p ote(nmteessm eom g randes
o
pensadroardeisc caoimsoR ousseoauur )a,c iioznaaçlaõpeosl ogéetl iectgaiism açdõoe s
i Çt
injufisctáivdeels,d Mee nênAigor ipaptasé e ulso ngíndqeusocse nddeann toessés pao ca. e
Deve-esnefa tiqzuaeor p odedrai deoldoogmiian aéni tned ubvietlameentnreom e, r t(
nãos óp eleos magapdoodre mra tereip aolr uemq uivalentep olaírtsiecnaol-à c ultural
n
disposdiaçscã loa sdsoemsi nanmtaests a,m bépmo rque peosdseierd eolósgóip cood e n
prevalgercaeçàrap sr eponderdâamn icsitaifi capçomãre oi,do a qousar le ceptpoorteesn d
ciapiosd esme irn duiiaed nodso s"scaorn,s ensuavlamleonertd eeis"r ,ie zteprsr átiqcuaes
soã,n ar ealidtaodteal,m eandtvee rass oesui sn terveisatsiess.
a
A essree speaip toos,i çdãaosi deolocgoinaflsi taénd teecsi didaamsseinmtéet rAisc a. à
ideolocgriíatsiq cuaeps r,o curnaemg aaor r deme stabelneãcopi oddae,sm e qumeirs tifi b
casre uasd veárrsiopse,ls ai mplreasz ãdoen ãot erenma daao ferecenre mm esmos u a
bornoousr ecompepneslaaacs e it-aàçqãuoe jláeb se me stabeleemcs iudaposos s içdõee s ç
comandcoo,n snctiedeses euisn teriemsseedtsio apsa lvpeiásP.o rtaonp tood,e drem isit
V
ficasçoãbeor aod verséáp rriiov ileéxcuglsiiov oi ddeao ldoogmiian ante.
n
Esscai rcunstpâonrc isaji,áe vsiód,e nccoimaos eriilau saót reinat atievxap-ldiaec ar
ideolmoegriaam enpteelr oó tudleo" falcsoan sciêpnociiosa q "u,ed efinaei deologia
g
comoi deolnoãgoéis ae aul egado àd" ersaazfiãnooe "ms, u dai vregênecmir ae laàsç nãoo r a
masp reconcedbeui mda" sd isccuiresnot íifimcaog"ir niámoa,s s usat iuaçrãeoae lm u m d
determinaddoes otciipeod Asa dfuen.ç õecso mpledxaai sd eolsougrigaee mx ateanmte
desssiat uançããoso e,n dmoi nimmeantien tgeílvieeimts e rmdoesc ritérraicoiso nalísticors
e ciemificaibssttarsaa e tloacsso ntrapoosq tuoecs o,n stmietruaim eunmtaep etidçeã o
princípio.
e
O quer equeexrp licéa çoaãn oi epsreneç aio m enismop acptroá tdiaci od eoleomg ia a
umam ultliipciddaesd oec iedmaudietdsoi ferenteasA ,n tdiegsudi(edc aodmveoi mocso m
relaaçoãd oi scudreAs gor ipaptaoé)p reseAnotm ee.s mtoe mpéoi ,g ualmneenctees sário
f
sec oncenntard airm enshãios tódraii cdae olopgoiioasm, i tindtoad-lis mee nssãeori,im a
posvseíelv it(airn dependendtase umaaet nutael ipdoatsdiiev ísatc iicrac)u ladrai" dliaude e
sãoi lumiisntqàu'e,c ondean naã oc onformidàsa ndoer maess tabelceocmiodu amsa
espédcei" ea baeçrãrdoa m entea "s,es ru peraduam " pionrs itgehótr ipcroe"s crito. r
Comop recondnieçcãeos saáoer nitae ndimdeann attou rdeaiz dae oléop grieac qiuseo:
e
(1r)e conheçsaumpaoe sr sisteêmdn icviearfo sramsa çõseosc iqauiess es ucedeed me
t f
monstreamc oosn tinuipadraaddeo dxara elp roduiçdãeoo lóagoil coan gdoem ilnêios,
e
semp erspecptoirovr aad,,e cheaug amr fi m;
(2r)e alceomspo asr âmestorocsi oeconcôornniccroesat torsa,dv oésqs u aiss ep odem
e
conceiate umaerr gênhciisat óer ifuocn ac ionamecnotnot ínbueom c ornoas upressão
i:
poten�c diaai ld eologia;
(3t)e nhamsoesm permem entoem odod eo pearçãdoo d iscuirdseoo lóega isfc oor
masi nstitusc/iionnsatiriusme xeingtiadats orpnaearxrae qüíovs eeilu m pacto;
lntroduc,;ã9 o
(4i)d entifioqt uiepdmoeor sa cionaolpiedraandnaiet d ee oldoemg oidaao,p, o ru m
ladroe,ls voaesrd i coomtisaa príorí"srtaiccidaoasnd vaeel rsiiurs raciidoande a"ecl"i ência
versiuds eolopgoioràu 't reo, e lpxaildctoaa,rn atspo o tendcaidqaeulasni taosl imitações
dafosr maisd eolódgec iocnassc isêoancclii.a
fu caractetrríasntsihciasmsta ósr midoceda aosl gsuupmr a-histó-rdiaic daeso logia.
comfoo rdmeac onscisêugine cnreiis,as óp odesmee rn tendniocd oanst edxart eopr odu
çãoc ontinudaeda al gudmeatse rmiensatçrõuevtsiu trdaaoiti isspd oe s ocieddaqa udae l
emergEemmo .u tpraalsa vocr aarsá,sto ceiro econeói mniecore emnetnhtiest órícoltm11shis
tóridcaoi deologitai pdcoioi smntotd oec onscidêenvocecui apr a poir meirploa ndoe
nossaat ençqãunoad,ot entaemxolpsi c-apror mdeadi ioa lédtaci ocniatn uidnaa de
mudaneçv caie -vearr seac orrcêonnctiudame sa azus fe içõmeasii sm oprranattersa,v és
dal ontgraa jedtatósrr ainas afçoõhreimsós rticcoansh ecidas.
A idoelogcioam,foo r meas pecdíecfi ocnas cisêonaccliéii, an sepadrasásov áeelr!tui es
dec lasEsles.aec onstciotmcuoonsi c iênciap rátiincesac paáveld et ais soYcÍinecdualdaedsa.
àa rtiçcãduool csao njudnetv oasl oere esst rartiévgqaiuiavessi saaomc ontdroom lcera
boilsmsoo csioaltb o doosss eupsir nicpaaissp ecOtsio nst.e rseoscsi4eauseis ser. e vf'bm
aol ondgaoh isteóq rueis aee n treladçema omd oc oflnitaneten,c ontsruaams manifesta
çõensop ladnaoc onscisêocnicnaailg a r anddiev ersdiodd iasdsceoiu dreolórgeilcaot.i
vameanutteô no(mmo adse,fo rmnae nhuimndaep,en den te), com ismepuc atpood eroso
mesmsoo borspe r ocemsastoesrm iaaitisas n gídvome eitsa bosloicsimaol .
Jáq uaes s ocieedmaq dueess stããeool paórsp iradsi vidiindtaemsre nnatae<;i, d eolo
giamsa iism port-aenmtc eosn trcaosmat sie n feroiuo" ríhebdsra isq'ue't endae m
acomoadtarr,ad veaé sss aiçmãieoal daptraaçzãooa veelxmteenntsaeio q vuaasdg,err aol
davsi sdõeem su nod represednetvaedtmei fivnsaiusrar se- spepcotçsiõivetasas n ctoorn o
"totaliezmas duoarsa se"x pqluiacncatoçomõ aoele srt nateisvtarsa tsiéggniicficaaestn1 i vas
relaaçu ãmoao utArsais.m, a si deoleomgl ituaads eq ualqupeerr íhoidsot ócronisctoi
tueamc osncnicêipar átnieccae sastárraidvaaqé, uas la sm aiism poretsca lnatsdsasoe s
ciedsaerd eel acieo,dn eca emr ftroam ,aa tmée msos ec onftraoman bename;1n0 rc.
atricusaluv airs dãaoo r desmo ccioarlr eatprao per cioarnduoam t odaobr angente.
Éc omrpeensqíuvece olon flmiatiofs u ndamdeana traeslno ac diiagrale speài tpor ó
prieas trustcouiraqalu pe,o r porcoiq ounaad rreoga udlodra psár tciapsr otdiunesd is
tribudteqi uvqaaulses ro ciepdraatdierc E.u xlaatampeonrt tesã efour n damenrqaule
essceo nfnlãipoto od sei mplnetsseme dere ixàam deor dcoêm ecnaismceog doa cso lí
sõeisnu sporltamevnetdee vastaedp oortcaeisnma elntel etaNair se.a liqduaadnet.o
menofrot ra clo ntrmoalieos,re r oár isdceeo f etidvaacsça ãloia dmadimepsl ícniot as
crescpeondtedered etsuriçàâd oip sosçiãdoo as ntagonEissscteoa nsf.tl iaptmooi tco
podsee rre solnvodi odmoí ndiopo o dleerg isdlaa" triavztâoeo ó riiscoal"ia nddae.p en
dentemdeonn otemd ea m odqau leh seea dj adÉop .o irss oq uoec onfmlaiitismop or
tatnee mt ermeossut truraciusjo ob jeétm oan teoru a.o c ontrnáergioaom r.o do
domniaend tec ontrsooblorem e e toalbissmooc idaeln,td rools i midtaerselsa ç õesd e
produeçsãtoa beleenccoindtasrsauas m anifesnteaceçsõsetnsfar "sif aos rimdaeso lógi
casor"i entpaadraaasp ráti'a'z.n,qa usai so sh omensset o rnam consciednetsescseon fliteo
or esolavtemmv édsal uta-"c itandoP raeqfudáiecM iaoor àx C ontribupiaçmão cr ia
ticdaa e conompioalí tica.
l UF ilosoifrlieno.l oe[J ciinê ncsioac ial
Nesssee nriod oq,u dee termiann aa turedzaia d eoloagciiam,da e q ualquceorn sideração,
e ui m perativo dl:'s et orncaro nscieenmt tee rmporsá tidcooc so nflsiotcoi fauln damen-taal
partdiur::, p ontos<l ev ismruar uamenerxec ludendtaesa sl ternativas heqgueems ôedn eicas
trnnL1 11e1m determinoarddae ms ociaclo mo propósdie-rroe solvaêt-ralvoéel sal utEam.
uwra" asv ;irfioarsm aisd eológdiecc aosn sciêsnocciiaaa cla rret(amme smsoe e m
graL1b.l rl.le\i sd,i reotuai ndiretamente)i mdpilviecrasçpaõrseá st idceal so ngaol canncae
ance··n al írerbaermc uormaon, a fi losoef inaa teoria isnodceipaeln,d entemdeesn utae
a!llg:eomr saociopolefmr ipcoas içõperso gressoiusc toanss ervadoras.
[ e:>::.do riem;.içpãdot icqau ed efirnaem bémo ripdoe r acionalaipdraodper iaaodd ai s
L ur:.o ideol6gpiocioss,c> üisn teredsesveesms ea rticunlãaocr o mop roposições atbesóricas
trat(adsa qsu ainsa dsau rgiarn áã,o s eoru tras propotseiórçiõdceaasm s e smae spéciPee)l.o
i.:·onrr<díervieoms, e a niculcaorm oi ndicadoprreást ibceomsfu ndamentadeo tsa mbém
uJmod �Liveoss drnulmoosb ilizaddoirreesc,i onàasda oçsõ esso cialmevnitáev ediosss u
jeicroolse treiaisv( oemsc ontracsotmeo s" ripiadse aiasr"t ificialcmoennstter uíAldéoms ).
clum ..i.t::.s,o ba sc ondiçõdeass ociedaddeec lassoessi ,n teressosceisa riesp resencea dos
l uJH.:eimpaedluais::,d e ologriiavsan iãso s óe stãeon redaddoesf ormcao nflita(notq eu e,
sc>m dúvi�d \a'.cT damdaesLr ambéme nredaddoest aflo rmqau eo sp roblempaasr ciais
:,âup rofu nclarneruaef eradpoosrs uap osiçnãooi nterdiaod ri nâmigclao bdaol c onflito
rno11h...u \'tgc:Prnocr.c onseguion qruee,p odep arecrearc ion(aoulo contrárnioosl) i
rnnc:sd eu m den:r::minadpor oblempaa rcipaold,e m uitob em viar sero exatoop osto
yuandiuns erido c-m um conrexarpor oprieam daoi asm plod,e a cordcoo ma margemd e
lmwriumemc:m máveld osp rincipaagiesn tseosc iais.
r\::,�iam q,u esrdãaor acionaliiddaedoel ógéi icnas eparádvoe rle conhecimednotso
� .. ....,.. ......�... , obJérinvoossq ,u aiasse stratéaglitaesr nastãiovf aosr mulaadf aasv ooru,
dar eprodudçãedo e terminoarddae m_s ociNaãlo.é u maq ues
LÜ(LJlL e o11lorno1uni ãdoa-dcoen formidaaa dleg ucmo njunptroe determidnean door mas
log1cpaosrc. o ma dasq uaicse rtpoesn sadodreevse ms elro uvadoousc riticacdoonsf,o rme
u Ld:>U.h Liie.-,x atamenrtrea,r ad-esc eo mpreendceorn 1a0s c aracteríessttircuatsu rais
Ú111.Jadmeue rnmaad eirse rminoarddae ms ocisaelfa zemv aleerm escarleal evaenc tier,
cunscrevoes mm odosa lrernatdievc oosn ceituadçerã ood ooss p roblemparsá ticmoasi s
impunanteAs.. s. d eterminaeçsõtersu tuerma qiuse stoãfoe recem podseiv çaõnetsa gem
:>1g11ait \tri' ,a tndic"femree ntaeosss ujeistoocsi ariisv adiesa ,c ordcoo m suarse spectivas
DOSIC:oc�cso m aosi nstrumednitsopso nídveec iosn trosloec iqaule p,o rs uav eze,s rão
su1e1aw pse rmanênocui uaa nsirorieddesa dueav iabilisdoacdieo econôem pioclaí rico-
Ltdwreawlr ennodsad inâmica irredpord iemsíevnevlo lvimento histÉóa rc iocmo global.
dea m bas a posiçdãeov antageamd oradeam suap ostudreaa firmar/apoiar
ou criucar/uze1gza;r- ào-si uniss trumenetsotsa belecdiecd oonst rosloec iael ,ea fi cácia
hísLurll.dmmuetmáev ela legitimiddeasdsepe rsó priionss trumen-tqoused efina er a
l iu11,1lpiradti,c1ardnec:m eo rientdaadsai deologeima rse laçaã sou aé pocea, n o interior
delaem, relaçàãsfo a saessc endemee dse clinadnotd eess envolvimdeansft oor çsaosc iais,
Cll)mOt"e resdsaes�s ustentam.
Como re�ultdaedt ua idse terminaiçnõeerse,n tempernáttei (cqauspe o dems eird entifi
cadacso mc larenzuam ae scaltae mporeas lo cial asp rinciipdaeiosl oglieavsa m
fo
am arciam portamísdsaimram açãsoo cicaulj,ap sr átipcraosd tuivdaosm inant(epsoe rx em-
Introdução1 1
pol,o h orizoorniteen ptealdvooa ldoare mprepsrai vcaadpai taelliaassdt oat)ca omm os eu
quadfrion daerl e efrênAc iqau.e sdtaã" oaf lcsoan sciêéun mcm iao"m esnutbdooi nraddesos a
conscipêrnácticiaic rac unpseclréaip toaec ,ac omota slu,j eaiu rmaam ultiplidceci odnade
diçõeesspc ieficaqduoedr eavse,sm e r avacloinacdraest aemmes netpuer óprio cenário.
Asi deolosgãicoai sr cunsecmrs ietnatsdi udpol poe léap ocPar.i menios reon,ot died
quen,a o rientacçoãnof lidtaavsná treifo arsm adse c onscisêoncciipaarál t iscuaa, carac
terísptroiecmai nepnetriess teneq uanats oo ciedfoardd iev ididcal aesmEs me osu.t ras
palavarc aosn,s cisêonccpiiraaál t dietc oad easss saosc iednaãdope osd dee ixdaesr e ird eo
lógi-cias téo,s iniômnad ei deol-oegmid ae corrdênocc airaá itnesreu rpavelmaennre
tagôndiecs oua se strutsuorcais(a Oifa st.o d ee ssoar ientcaoçnãfol idtaai ndteeo logia
estruturaldmeetnetrem innãaosd eadr e m odoa lgucmo ntrapdeliodt ias cuprascoi fica
dord ai deoldoogmiian asnetreá abordaedmop oudceonE.t,)rs oe gunqduoeo, ca árter
esífipcedoco c onflsiotcoifu aln damenot aqlu,a l sduemaia xraci an dleévnealis d eologias
emc onfleimtp oe ríohdiosst órdiiecfroesn tseusrd,go ec aráhtiesrt omreinectm autváe-l
en ãoac urptroa zdoa ps-r átipcraosd uteid,vi asst riivbadusas t ociedea ddneae, c essidade
corsrpoendendtees eq uestisouani amrp osicçoãnot inuàma eddai,qd uaes et onramc res
centemeennfrtaeq uecaiold oansgd ood esenvolvhiimsetnótDroei scsome.o do,o sl imi
tedse t aiqsu estionasmãefoni txoaspd eolséa p occao,l ocaenmdp ori meoi pralnon ovas
formdaesd esaifdieoo lóegmií cnot,i lmiag acçoãmoa e mergêdnecm ieai omsa iasv an
çadodses atisdfaaçesãx oi gênfcuinadsa mednotm aeitsa bolsioscmioa l.
Aon ãor econhaec coenrs cisêonccipiaralá tdiacssao cieddaedc elsa scsoem oa d e
termindaeçé ãpoco ad aIsd eolosguaie asst,r uturas emi anntteérimntn ae iramiennitne
teligCíovnetlu.d doe,v emeosst abeal deicfeerr eenntçrate r êpsos içõiedseó ogilcas
fundamentalmdeinsttei qnuteta êsms ériimapsc laiçõpeasr oast ipdoesc onhecimento
compatívceoimcs a duam ad elAa sp.r imeàil ruadz,e M enênAigorp ipaa,p óaio ar dem
estabelceocmui mdaaa t itaucdreí taidcoat,ae ng dloo rifiacc oanntdiog üdiod asdies tema
dominanntãeoi mporstea o pblermátiocuco o ntradictoómrooi h oo rizonte absoluto
dap órpirav ida sAo sceigaul.ne dxae,m plifpiocprae dnas adroardeiscc aoimsoR osseau,
comê xistiog nifiacsia rtriavcoi,o ndaalfo irdmaeads ecpsífie cdaes ocieddeac dlea sse,
semd úvida anacréôr neeijicatad,aa p aqrutdei eur m a nopvoasã iodç ev antagmeams,
sua créví tiiccipaae dlaca osn traddieçs uõae s próprisao cpioaislgi uçaãlom deentteer
minadpae lcalsa sssoecsi maeissm,so e histormiaciaasmv eanntçea Ed atase .r ceeimr a,
contrcaosmta esd uaasn teriores, questaip oenras irsatdêinccaildamo pe rhnóitset órica
prihoo rizdoenc tlea sasnet,e vecnodmooo,b ejitvdoe s uian tveernçpãroá tciocnas ciente,
a superssdãeot odaass fodrema anst agondiecs lmaos ses.
Obviamennath ei,s tódropi ean samednetsodo,es t empmoas irse motaotsoé p er
sentmee,s om asv ariedmaadiesps o sitdievc aosn scientdiocz oançfãlsooi ctiofua nld a
mentnalã od eixadreas me aref tadpaesl laism itaeçsõtersu tduorc aoinsfr ondteco l asses.
Apenoa tse rcetiiorp doe i deolpoogdideae fa tot ent-asre mn enhumgaar antia aprio
rístdieêc xai -tsou pearsla irm itaaçsõseosc iàpa rdoadsu dçoãc oo nhecimpernáttoin coo ,
interdioho orr izdoanc toen scisêonccidiaiavl i didcao,n dniaçdsõe ue msa s ocieddiade
vidiedmac lasses.
A essreep seitav oi,s mãaor xidaenq au en,aa tucaoln jundçodã eos envolvhiimsento
tóriacq ou,e stdãe"o r ranscceinàdd'eê vsnee forr mulaedmat ermdoasn ecessdideia rd e
12 Fiolsfioa,i deologei cai ência social
alédam s ocideecda lasdsece osmta ol , detertmipion ado
para en ãoa penpaasr aal édme u m
des ocieddaedc el asesme psr odle u m outrnoã,o s ignifiacbas,o lutamqeunest eep ,o ssa
escapbaars,e anduon-iscea meen netssvai sãdoan, e cessiddeas deae r ticauc loanrs ciência
soci-avlo ltaedmad ireçaãooo b jeteisvtor atdéegri ecmoo deladçasã ooc ieddaeda eco rdo
coma sp otencialpirdoadduetsir veapsr imiddeua ms a genctoel etiidveon tificcáovmeol -
ideolocgoiear eenp toet enPtoer.q uoe p roblepmraá tirceol evapnetrem aneoc mee smo,
istéo,c omor esol"vaetrr advaél su toa c'o'n flfuintdoam ental realoai tnitveor eesstsreu
turdaelc ontrdoolm ee tabolissomcoic aolm ou m todoA.s simi,m aginqaurea teoria
socialpiosdtears iea"r i deologicnaemuetnrteaep ' r'e,t enqdueeer l dae finissusape o sição
nessteesr mosn ãot ranspoon tdeor rehneor métdioc" od iscutresóor ivcaoz"i- o,n a
realidéau dmea,e strataéugtioad esarmEasnttrea.tq éugeia ap enfaavs oreoc aed versário,
quet emd,e fa tou,m profundion tereemssa epr esednetm aord ofa lssou ap róprpioas i
çãoc omos endgoe nuinamente "consensual", "eio nbtjeeitriavma"e'in'st,ee n t"ac ientífica''
dev iéisd eológAi cqou"e.s tnããooé o pocri êncàii ad eolonguimaad icotopmoisai tivís
ticmaa,s estabseulaue nciedra pdrea ticamevnitáev aep la,r tdianr o vpao siçdãeov anta
gemh istórdiopc rao jestooc ialista.
O mitod a" unidaodreg ânidcoa'm'i noou d iscuirdseoo lógdiecsodq eu ea
socitaelvd ee s ea jusatoasri mperatmiavtoesr idaeai sss eguarc aorn tinuiddaap dreo du
çãon oi nterdiooq ru adrpoo tencialemxepnltoes diavd oi vissãooc ihaile rárqduoi ca
trabalqhuoer,,e petivdeazsem su,d ous uafso rmaaosl ongdoah istómraisan ,ã os uas ubs
tânceisap oliadora.
Esscao rreleançtãroie d eolopgaicai ficaede osrtar utsuorcaih aile rárqéup iecrafe ita
mentceo mpreensíveiln,d eppoeinsd,e ntedmape rnotfuen diddaadd ei viseãd ooa nta
gonismdoi lacerdaeds ourar se laçeõsetsr utubráasiisct aosd,aa sss ociedaddece lsa sse
devemc,o ntudsoe,cr a pazdeesfu ncioneamr c ircunstânnocrimaacsio sm ou m todo
integr(aedn,oe sssee ntiednoq,u an"tsoi steomragsâ niccoosm"e )x,c eçdãaoq uelpees
explosão
ríoddoe� quet endeamt raçaal ri nhhai stódreimcaar cateónrtiruaem af orma
çãos ocieao lu tra.
A plausibiel iidana fdleu êenscpioan tâdnoed ai scurso iddeoomlióngaincptoae r,a
alémd asc amadadses euvse rdadebiernoesfi ciárreisoisd,ee xma tameenmt see ua pelo
pacificaàd" ourn idaeda eo"is n tereasssseosc iaddeossda,eo bservadçaãsno o rmadse" ob
jetividaatdaéed "e scobedrot" ae quilícberritnooo" s n ecessá-rmiaossn, a turalmente,
emd ecorrêdnacr ieal açdãefoo r çapsr edominavnitdaee r, e grdae,s igueab iass tainnte
just-o"sa justes redcaísfp orroçcsaoossc "i caoinsfl itaAn tneesc.e ssfuánrçiãaoa glutina
dorad ai deolodgoimai nansteet orna tmaanitseo v iden(tese i gnificastein voas)
lembrarmoqsu emd ees mos uavsa rianmtaeisas g ress-idvoac sh auviniasonm aoz ismo
e àsm airse cenitdeeso lodgai" adsi reriatdai cadle"v erme ivindair ceaprr esendtaa ção
maioreisam agaddoarp ao pulação oc "oinntirmai egxot"e ransom ,i nori"aest nicamente
inferioor aesss"ic,mh amad"oba ndod ea gitadoqrueess,"u postamesnãtoae c ,a usdae
greviensq,u ietsaoçcãieoaa ls sipmo rd iante.
Do pontdoe v isdtaai deolodgoimai nanotc eo,n flihteog emônviicg_eonn tuen ca pode
ipfascot o,
seirn terprceotmaodu om confleinttorp eo tencialimgeunatpieos i,s , suscitaria
aq uestdãalo e gitimeic doandfee rriarciiao nalhiidsatdóear s iecauad versáÉr,pi oor.t anto,
umaq uestdãedo e termineasçtrãuot ural inqsuueap i edreáovleo-lgd ioam inanteem fa ce