een observationele studie over farmaceutische zorg in de apotheek bij acne

88 Pages·2010·1.28 MB·Dutch

UNIVERSITEIT GENT
FACULTEIT FARMACEUTISCHE WETENSCHAPPEN

Vakgroep Geneesmiddelenleer

Academiejaar 2009-2010

EEN OBSERVATIONELE STUDIE OVER
FARMACEUTISCHE ZORG IN DE APOTHEEK
BIJ ACNE

Pauline BAEKELANDT

Eerste Master in de farmaceutische zorg

Promotor
Dr. Timmers S.

Commissarissen
Dr. Boussery K.
Prof. Van De Voorde J.

UNIVERSITEIT GENT
FACULTEIT FARMACEUTISCHE WETENSCHAPPEN

Vakgroep Geneesmiddelenleer

Academiejaar 2009-2010

EEN OBSERVATIONELE STUDIE OVER
FARMACEUTISCHE ZORG IN DE APOTHEEK
BIJ ACNE

Pauline BAEKELANDT

Eerste Master in de farmaceutische zorg

Promotor
Dr. Timmers S.

Commissarissen
Dr. Boussery K.
Prof. Van De Voorde J.
AUTEURSRECHT

“De auteur en de promotor geven de toelating deze masterproef voor consultatie
beschikbaar te stellen en delen ervan te kopiëren voor persoonlijk gebruik. Elk ander
gebruik valt onder de beperkingen van het auteursrecht, in het bijzonder met betrekking
tot de verplichting uitdrukkelijk de bron te vermelden bij het aanhalen van de resultaten
uit deze masterproef.”

21 mei 2010

Promotor Auteur
Dr. Apr. Timmers S. Pauline Baekelandt
Mijn dank gaat in de eerste plaats uit naar mijn promotor Dr. Timmers Sofie voor
haar raad en steun bij het schrijven van deze masterproef. Ook Dr. Boussery Koen
wil ik bedanken voor al het advies dat ik van hem kreeg.
Verder wil ik ook Sophie Germonpré en Heidrun Vynckier bedanken. Zij droegen bij
tot het schrijven van de gemeenschappelijke delen van de masterproef.
Daarnaast gaat ook mijn dank uit naar mijn ouders en vriend die de tijd wilden vrij
maken voor het nalezen van mijn masterproef en mij motiveerden bij het
schrijfwerk.
Tenslotte dien ik ook de specialisten ter zake en de apothekers die bijdroegen aan
deze studie te bedanken voor hun medewerking.
Inhoudstabel
1. INLEIDING ........................................................................................................................................... 1
1.1. DOEL VAN DE STUDIE ............................................................................................................ 1
1.2. FARMACEUTISCHE ZORG ..................................................................................................... 1
1.3. ALGEMEEN ................................................................................................................................ 2
1.4. DE ROL VAN DE APOTHEKER BIJ ACNE ........................................................................... 3
1.5. DE PATHOGENESE VAN ACNE ............................................................................................ 4
1.6. DE VERSCHILLENDE VORMEN VAN ACNE....................................................................... 9
2. OBJECTIEVEN ................................................................................................................................. 11
3. DE OTC-MEDICATIE ...................................................................................................................... 12
3.1. DE BESCHIKBARE PRODUCTEN ....................................................................................... 12
3.1.1. Benzoylperoxide ............................................................................................................... 12
3.1.2. Benzoylperoxide met miconazolnitraat ......................................................................... 13
3.1.3. Erythromycine ................................................................................................................... 13
3.1.4. Erythromycine met benzoylperoxide ............................................................................. 13
3.1.5. Zink ..................................................................................................................................... 15
3.1.6. Erythromycine met zink ................................................................................................... 15
3.1.7. Salicylzuur ......................................................................................................................... 15
3.1.8. Natriumsulfacetamide en zwavel ................................................................................... 16
3.2. EVIDENTIE VOOR DE OTC-PRODUCTEN ........................................................................ 16
3.2.1. Benzoylperoxide ............................................................................................................... 16
3.2.2. Benzoylperoxide met miconazolnitraat ......................................................................... 18
3.2.3. Erythromycine ................................................................................................................... 19
3.2.4. Erythromycine met benzoylperoxide ............................................................................. 21
3.2.5. Zink ..................................................................................................................................... 22
3.2.6. Erythromycine met zink ................................................................................................... 25
3.2.7. Salicylzuur ......................................................................................................................... 26
3.2.8. Natriumsulfacetamide en zwavel ................................................................................... 27
3.3. EVIDENTIE VOOR UITWENDIGE RETINOÏDEN .............................................................. 27
3.3.1. Adapaleen en tretinoïne .................................................................................................. 27
3.3.2. Adapaleen en benzoylperoxide ...................................................................................... 27
4. STANDAARD .................................................................................................................................... 28
4.1. COMEDONALE ACNE ............................................................................................................ 28
4.2. MILDE TOT MATIGE INFLAMMATOIRE ACNE ................................................................. 28
4.3. OPGESTELDE STANDAARD VERGELIJKEN MET REEDS BESTAANDE
STANDAARD ........................................................................................................................................ 29
5. METHODEN ...................................................................................................................................... 30
5.1. LITERATUURONDERZOEK .................................................................................................. 30
5.2. INFORMED CONSENT (zie bijlage 1) .................................................................................. 30
5.3. OPSTELLEN CASUSSEN (zie bijlage 2) ............................................................................. 30
5.4. CONTROLE CASUSSEN ....................................................................................................... 31
5.5. OPMAKEN CHECKLIST (zie bijlage 3) ................................................................................ 32
5.6. APOTHEEKBEZOEKEN ......................................................................................................... 33
5.7. VERWERKEN VAN DE RESULTATEN ............................................................................... 34
6. RESULTATEN .................................................................................................................................. 35
6.1. INDIVIDUELE STEEKPROEF................................................................................................ 35
6.2. ALGEMENE STEEKPROEF (zie bijlage 4) .......................................................................... 39
7. DISCUSSIE ....................................................................................................................................... 40
8. CONCLUSIE ..................................................................................................................................... 44
LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN
DNA: desoxyribonucleïnezuur
NS: Niet significant
OTC: Over the counter
P.acnes: Propionibacterium acnes
PH: Potentia hydrogenii
ROS: Reactive oxygen species
TNF-α: Tumor necrosis factor α
1. INLEIDING
1.1. DOEL VAN DE STUDIE
Het doel van onze studie bestaat erin na te gaan hoe er aan farmaceutische zorg
wordt gedaan in de officina-apotheek bij acne. Dit wordt bekomen door eerst een
literatuurstudie uit te voeren, gevolgd door het bezoeken van officina-apotheken. Op
basis van de raad die gegeven wordt door de apothekers, kan de farmaceutische zorg
in de apotheek geobserveerd worden.
1.2. FARMACEUTISCHE ZORG
De rol van de apotheker in het begin van de twintigste eeuw hield voornamelijk het
bereiden, afleveren en evalueren van geneesmiddelen in. Ook advies geven wanneer
naar over the counter (OTC)-producten werd gevraagd, behoorde tot zijn rol (Berenguer
et al., 2004).
De komst van de industriële farmaceutische bedrijven had invloed op het beroep van
de apotheker. Vandaag de dag heeft farmaceutische zorg een dominante positie
ingenomen in het beroep van de apotheker. Hepler en Strand (1990) definieerden
farmaceutische zorg als «Pharmaceutical care is the responsible provision of drug
therapy for the purpose of achieving definite outcomes intended to improve a patient’s
quality of life». Tot deze “outcomes” behoren: het genezen van de ziekte, de eliminatie
of reductie van de symptomen, het voorkomen van de ziekte of symptomen en het
vertragen van het ziekteproces (Berenguer et al., 2004).
Een kwaliteitsvolle zorgverlening aangepast aan de patiënt is wat men wil bekomen.
Dit gebeurt door een geneesmiddelentherapie te verzekeren die zowel veilig als
doeltreffend als kosteneffectief is. Naast het afleveren van geneesmiddelen is het ook
belangrijk dat de apotheker het resultaat van de geneesmiddelenbehandeling bij zijn
verantwoordelijkheden neemt. De apotheker dient in de openbare apotheek advies te
verstrekken over voorgeschreven geneesmiddelen. Dit is van belang voor de
therapietrouw van de patiënt. Ook bij het afleveren van vrij verkrijgbare geneesmiddelen
moet de apotheker raad verstrekken aan de patiënt. Daarnaast is het belangrijk dat hij
1
aandacht heeft voor preventie en dat hij medicatiefouten vermijdt. De arts-apotheker
relatie beoogt een goede samenwerking om zo tot een optimale patiëntbehandeling te
komen (Remon, 2007).
1.3. ALGEMEEN
Aandoeningen van de talgklier worden verzameld onder de naam acne. Acne
vulgaris, in de volksmond gekend als jeugdpuistjes, is de meest voorkomende vorm
(Krijger & Bergman, 2008). Acne vulgaris is een aandoening die tal van mensen treft,
voornamelijk tieners maar ook mannen en vrouwen tussen de twintig en veertig jaar
blijven niet gespaard (Brown & Shalita, 1998). Naast het uiterlijke karakter van acne
moet ook rekening gehouden worden met de psychologische impact (Ayer & Burrows,
2006). Acne is in verband gebracht met een verhoogd risico op angst en depressie
(Gupta & Gupta, 1998; Purvis et al., 2006). Tieners zijn kwetsbaar voor de
psychologische effecten van acne omwille van hun laag zelfbeeld en het feit dat hun
identiteit nog in volle ontwikkeling is. Daardoor kan zelfs een milde vorm van acne
aanleiding geven tot psychologisch ongemak (Koo, 1995). Maar ook bij volwassenen
heeft de aandoening een impact op de kwaliteit van het leven (Lasek & Chren, 1998).
Sinds de opkomst van acne zijn ook tal van mythen ontstaan onder meer over de rol
van hygiëne en dieet. Patiënten met acne hebben de neiging hun huid overmatig te
wassen. Dit met als doel de vettigheid reduceren (Gollnick et al., 2003). Het is echter zo
dat er geen evidentie is dat het gebrek aan wassen verband houdt met de acne. Ook
voor het feit dat het frequent wassen een verbetering van de acne geeft, is er geen
evidentie (Ravenscroft, 2005; Truter, 2009).
Het doel van huidreiniging is zorgen voor een verwijdering van vuil, zweet en
overmatige lipiden op de huid. Het is belangrijk dat de reiniging geen irritatie of
huiddroogte veroorzaakt. De constitutieve lipiden op de huid zijn belangrijk voor de
epidermale barrière. Ideaal zou dus een reiniger zijn die de overmatige lipiden
verwijdert, zonder de constitutieve lipiden aan te tasten. Vele zepen hebben een
alkalische potentia hydrogenii (PH). De huid heeft een PH tussen de 5.3 en de 5.9. Het
gebruik van die zepen kan een verhoging geven van de PH van de huid. Deze
verandering kan zorgen voor een toegenomen gevoeligheid van de huid (Solomon &
2