Ecosysteemvisie voor de Vlaamse kust-ecosysteembeschrijving

431 Pages·2013·27.9 MB·Dutch

l
.I
Prof. Dr W. OE BREUCK
ECOSYSTEEMVISIE
VOORDE
VLAA MSE KUST
I.Ec osytseebmee shr ijving
.<ifi&>.
111111
l
UNIVERSITEIT
GENT
AMINAL
t AfdeliNnag tuur InstivtouoNurat t uurbehoud
Coloofn
Redactie
SamP rovoo&s Mta uriHcoeffi narm
Auteurs
Klima:C aatr oAlmep e1o,n delre idvianngR ogeLra ngohr1
Geomoorlfog:E irew iDne cler&c Gqu2y D eM oor2
Hydrol:oK griisetM ianret en&s K3r istWianler aeveonnsd3el,re idviannWg i lliDaemB reuck3
Pedol:o CgairoeAml pee ,o ndelre idviannRg o geLra ngohr
Bewonienngl sa-ndscehsacphsige:d SeamnP irsov oost4
Biol:oG guiiedRoa ppéM5a,r cL etenS4a,mP rovooMsatt,t hHioayss &5 M auriHcoeffm ann4'5
IU niversGietnetiV,ta kgroeGpe ologeinBe o demlamEdeen,h eBiodd emk.-unde
2 UniversGietnetiV,ta kgroeGpe ografie,F ysisGcehoegr afie
3 UniversGietnetiV,ta kgroeGpe ologeinBe o demk-unde, LabvooroaTrto oerigwenp aGsetoel ogeinHe y drogeologie
4 Instituvuoto Nra tuurbehoud
5U niversGietnetiV,ta kgroeMpo rfoloSgyiset,e maetniE ecko logie, LabPolraanttok.r-iuunmd e
Wetneschappee lbiejgkeglseciodmimnissie
W.D eB reucKk.,D eclre,Re .D eC eunyncG.kD ,e moorF,.D epuydKt.D, e vos,M, . H ermy,M .
Ho:ffinannE,. K ujikenJ,. L anckneRu.sL ,a ngohLr.,L ebbe, J.-P. P.MM aeeilrfeWa,.i t,
RoggemaLn.V, a nheckMe.,V incexn ZA.w aenepoel
Studuiiet gevionoe prddr avcahn:t
Ministevrainde e V laamsGee meenschap
AdministMrialtiieeu -, NLaatnudeu-nrW -a,t erbeheer
AfdelNiantgu ur
Leideanmdbet en:Ja -aLHr.e rrier
Coördin: Saatmo rP rovoost
Inhoud
Dankwoord
Voorwoord
lI.nleiding
2K.limaat
2.1W.aarn emingsnelWerk 2
2.2A.l gemekaraktneer istiekevann heklimata t 3
2.2.A1l.g emeen 3
2.2.O2v.e rzichvta n gdeeb rugiekgteev ens 3
2.2.Klima3a.ttypes 4
2.2.T4e.m peratuur 4
2.2.V5o.r st 9
2.2.N6ee.r slag 11
2.2.L7u.c htvochtigheid 14
2.2.W8m.d 17
2.2.Z9o.n neschijnsduur 18
2.2.Mi1s0t. 22
2.2.S1t1o.r mvloedfrekwenties 23
2.2.E1v2a.po transpiratiee nw aterbalans 25
2.2.1P2o.t1e.n tieëvlaep otranspiratie 25
2.2.1A2c.t2u.ee lvea potranspiratie 26
2.2.1W2e.r3k.e ldiefijcki evto lgeden wsa terbalans 27
2.2.1S2u.r4p.l us 27
2.3K.l imatolopgiaramscehtee vroso Kro ksitjudses 1e9n8 e5n 1 995 28
2.3.Minim1um. temperatuur 28
2.3.Maxim2um. temperatuur 28
2.3.N3ee.r slag 29
2.3.W4a.t erbalans 29
1 2.3.R5e.l atievvoceh tighe(RH)i d 31
2.3.Z6o.n neschijnsduur 31
2.3.W7m.d sne1heid 31
I 2.4M.i croklimatologie 32
2.4.D1et. o taelnee rgiebavlaanhn esbodt e moppervlak 32
2.4.W2a.n ntehuishvano uhdeibtno gd emoppervlak 33
2.4.W3a.n ntehuishvano uddeib nogd em 34
2.4.V4oc.h tigheid 38
2.4.W5m.d 39
2.4.E6x.- poseiniti nec linatie 40
2.5D.ei nvloevda nd ev egetoapth ieemt i cklimaraot 42
2.15..E nergiebalahnesbt o vdaenm oppervlak 42
2.5.H2e.tm icklimaraot 43
2.5.2H.e1ta. c tieve oppervlak 43
2.5.2T.e2m.pe ratuur 44
2.5.2N.ee3r.s lag 45
2.5.2L.u4c.h tvochtigheid 45
2.5.2W.m5d.s nelheid 46
2.6V.a riabivlainht eeklimatia tt 47
Inhoud
11
3.G eomorfologie
3.1I.n leiding 48
3.2M.o rfologisecnhm eo nodynamische processen 49
3.2.E1o.l isecnmh a riseend imttrnensponrt 49
3. 2.1M.a1r.i ezna ndtransport 49
3. 21..2E.o liszcahn dtransport 52
3.2.1R.e3s.i duzeealn d!Iansport landgesVl aamse kust 53
3.2.V2e.r stuiveinon vgeerns tuivingen 54
3.2.E3r.o siheevlel inocesgsesnp r 55
3.2.3Af.s1p.o eling 55
3.2.3Afs.c2h.u iving 55
3.2.B4e.tredin g 55
3.2K.u5s.t eroesnkustai anewas 55
3.2.5.1. Ressitrdauneedld ynamisme 55
3.2.5E.r2o.si evmeeg aprotuberans 56
3.2.5Ac.c3u.m ulatimeeveg aprotuberans 57
3.2.5Cy.c4l.i citeit 57
3.2.5.5.eKrudsetdvüging 58
3.3D.u invonning 60
33.. 1. Sedimentaanvoer 60
3.3.D2u.i nvormoinndgei rn vloveadnv egetatie 61
3.3.D3u.i nvormzionngd veergetatie 62
3.3.D4u.i nvormaani negstuari a 63
3.3.Primaire5 . verssecunus daire duinvorming 64
3.4M.o rfogenvesea nd eVla amse kustduinen 65
3.4.D1e.Vl aamse Kustvlakte 65
34.. 2Mari.e ne oveiStromingsfasen 65
3.4.J3o.n gDuinvoer ming 67
3.5Geo.m orfologisckhaer tering 69
3.5.M1e.t hode 69
3.5.V2la.kv onnikartegeere e nheden 70
3.5.2S.tr1a.n d 70
3.5.2D.u2i.n en 71
3..52 .2M.o1n.oc hronologie 71
3.5.2.M2o.n2o.grafi e 72
3.5.2W.a3d.v orm(e3n) 74
3.5.O3v.e rikgaer treeeenheden 75
3.6T.oe lichtibnidgje g eomorfologiskacarth e 77
3.6.F1r.a ns-Belgrgiesncsth oedt e N ieuwpoorthsaev engeul 77
3.6.N2i.e uwpoortsed eOt oostt enhdasvee ngeul 80
3.6.O3o.s tendse hatvoBetln agnekuelnb erge 82
3.6.B4l.a nkenberge totZwinmonding 84
37.. Geoc onservatie 86
l
Inhoud
1ll
4.H ydrologie
4.l.Inleiding 87
4.2L.i thologibsocuhwve a nh ekwartairt reservoir 88
4.3G.r ondwatdeerkwartair ei n watervoerleanadge 92
4.3.S1ti.j ghoogetnse tr omingspatroon 92
4.3.G2r.o ndwaterkwaliteit 97
4..33 G.r ondwaterkwetsbaarheid 99
4.3.E4v.a potranspiratiee ninfil tratie 103
4.4M.e nseliinJgrepekne ind egr ondwaterhuishouding 105
4.4.D1r.a ineporlidnegr s 105
4.4.V2e.r hardoipnpegrvak lkene na fvoer vriiao lering 105
4.4.D3rinkwa.t e rwinning 107
4.4.3A.l1g.e meen 107
4.4.3A.l2t.e rnatieven 108
4.4.V4e.rzi lting llO
4.5D.u in-polderovaelrksgw aenlgz one 111
5.P edologie
5. 1H.e td uingebied 113
5. .lIB.e staabnoddee mkundgieggee vens 113
5.1.K2e.n merkveannd uindbeoms 114
5. 1.2F.y1s.i scbhodee mkenmerken 114
5.1.2.C2h.e miscbhoed emkenmerken 117
5.1.2B.e3s.l uit 121
5.1.B3o.d emproceesns- eenv olutie 122
5. 1..3.lB odemvormepnrdoec essen 122
5.1.3.2. vIannhv elbtoo edde gmebruoipkd eb odemontwikkeling 125
5.1.3A.t3m.o sferische depositie 127
5.1.3B.e4gr.a vebno dems 127
5. 13.5. . V erstuivingen 128
5.1.3.6. Bodemevionlvultoiveead nd o enm ednesr 129
5. 13.7. . B odemevolountdieiern vloveadnd ev egetatie 129
5.1.3B.o8d.e mevolountdieiern vloveadnf auna 129
5.1.3B.e9s.l uit 130
5. 1.B4o.d emtypologie 130
I
5.1.4L.i1t.e ratuur 130
5.1.4T.e2r.r einbwienrnkhe enpt roject 132
5.1.4V.a3r.i abivlainet eenai atn tbaold emparameters 132
5.1.5Ri.c4h.t lijinn veenr bamnedtk artering 135
5.1.5W.a5a.r deschaal 135
5.1.5V.e6r.b atnuds sbeond eemn a ndeerceo systeemparameters 136
5.2. Slikken,e nps oclhdoerrrse n 137
5.2.S1l.i kkeensn c horren 137
5.2.P2o.l ders 138
I
Inhoud
IV
6.B ewonienngl sa-ndschapsgeschiedenis
6.1I.n leiding 140
6.2Be.w onoipnd ge" oude" duinen 141
6.12.D. eee rsbetweo ners 141
6.2D.z2e.r (ti7j0d0 v-.5o0. t) 142
6.2R.o3m.e itinjs(de5 v0. o-.4t76) 142
6.2V.r4oe.g Mei ddeleeuwen 144
6.3D.ed uinveanhn e Gtr aafschap Vlaanderen 145
6.3.1. de kustplaatsen 145
Ontstaan van
6.3H.e2Wt.i ldernisregaal 151
6.3B.ew3o.n ienngl andschap 151
6.3D.e4 . Ferraris 156
kaart van
6.3D.e5s .oc iëivttaedne K erckepanne 157
6.4B.e woningsevdoeFl utiRee volutie 158
na ranse
6.4D.e1p .r ivativsaehnre idtnu gi ngebied 158
6.4H.e2"t.M assart-landschap" 158
6.4.3. eno ntwikkeldiebn agd plaatsen 163
Ontstaan van
6.E5e. nn ieukustlandws chap 165 }
7.B iologie l
7. 1I.n leiding 167
I
7.2F.a uneanf lora 168
7. 2.V1a.a tplanten 168
7.2.S1a.m1e.n stvealdnle is nogo rtenlijst 168
7.2.1S.o2o.r tenrijkdom 169
7. 2.1S.p3e.c ificiteit 170
7.2.A1u.t4o.- ecolkoegnimsecrhkee n 172
7.2.Z1e.l5d.z aamehnbe eiddr eiging 177
7.2.T1r.e6n.ed nsw aardering 178
7.2.B1e.s7l.u it 181
7.2.B2l.a dl-e,v eernk- orstmossen 181
7.2.H2e.r1k.o vmasdnte g egevens 181
7.2.B2e.t2e.k veannhi eskt u stgebied 182
7.2.B2e.s3p.r evkaidnn ebg e langrsiojokrstteen 182
7.2.Z2e.l4d.z aadme hnbe eidreiging 187
7.2Kranswi.e3r.e n 187
7.2.3.l.Bveathnee kkteu nsitsg ebied 187
7.2.F3y.s2i.s ecnch hee misscthaen dplaatsfactoren 188
7.2Z.w4. en 189
amm
7.2.H4e.r1k.o vmasdnte g egevens 189
7.2.B4e.t2e.k enhieskt u vsatng ebied 189
7.2.Z4e.l3d.z aamehnbe eiddr eiging 190
7.2.M4i.c4r.o fuenngs il ijmzewn 191
amm
7.2Z.o5o.g dieren 191
7.2.A5l.g1e.m een 191
7.2.B5e.t2e.k veanhnie skt u stgebied 191
7.2.5I.n2cs.te1e.n eters 191
7. 2.5.V2l.er2em.u izen 192
7.2.5H.a2a.s3a.c htigen 192
7.2.5K.n2a.ad4gi.e ren 193
7.2.5R.o2o.f5d.i eren 195
7.2.5E.v2e.n6h.o evigen 196
l
Inohud
V
7.2.5Z.e2e.z7o.o gd(iwearlevnie snvs iennp otigen) 197
7.2.Z5e.l3d.z aamehne ibde dreiging 197
7.2.B5e.s4l.u it 198
7.2.V6o.g els 198
7.2.H6e.r1k.o vmasdnte g egevens 198
7.2.B6r.o2e.d vogels 199
7. 2.6.B2e.s1p.r evkaindne gb elangrsiojokrstteen 199
7.2.6B.e2t.e2k.ve anndi esb elangrdiejeklsgteeb ieden 211
7.2.6G.e2ï.n3t.r oduscoeoerrtdeen 212
7.2.6.2.4. Zeenlb dezdaraemihgeiindg 213
7.2.B6e.t3e.k veandnie sk usatld so orterneo kv-erwinteringsgebied2 14
7.2.S6l.a4a.p plaadtesk eunsv ta enl defrose ragesroeonrdtee n 217
aan
7.2.B6e.s5l.u it 217
7.2.A7m.fi bieeënrn e ptielen 218
7.2.H7e.r1k.o vmasdnte g egevens 218
7.2.S7o.o2r.t sbespreking 219
7.2.B7e.t3e.k veanhnie skt u stgebied 223
7.2.Z7e.dzal4amh. eiedn b edreiging 226
7.2.On8g.e wervelden 226
7.2.A8l.g1e.m een 226
7.2.D8a.g2v.l inders 227
7.2.8H.e2r.k1o.em nsv te nvienrvgkadne g egevens 227
7.2.8B.e2t.e2k.ve anhnie skt u stgebied 228
7.2.8.2.3. Zeenlb dezdaraemihgeiindg 229
7.2.L8i.b3e.l len 230
7.2.L8o.o4p.k evers 231
7.2.8S.p5rinkhan.e n 232
7.2.L8a.n6d.s lakken 234
7.2.C8o.n7c.l usie 234
7.2.S9o.o rtendivedreVs liataemikstue s t 235
aan
7.3L.e vensgemeenschappen 238
7..3I E.n keelceo logmiescchhaen ismen 238
7.3.V1e.r1b.r eiding 238
73.. 1.D2i.a sporeennab nadnekor vee rbruggingsmechanismen 243
7.3.K1i.e3m.i sn-egno verlevingvsaepncl oalnotgeine 245
7.3.P1o.p4u.l atiegrootte 248
7..315 ..V egetatieprocessen 249
7.3.Z1o.ö6g.e innet eracties 251
7.3.2. Pelnva engteetna-tiestrategieën 253
7.3.V3e.g etatiesdteuV dliaeasmk sues t 255
aan
7.3.O4v.er zviacdnhe t" klasssiueckcee"s siereeksen 257
7.3.R5e.ce nitnez icihnvt eegne tatie-ontwikkelingen 261
7.4.0vevrazdnie cv hetg eteanth iaeb-itattypes 263
7.4l..Inleiding 263
7.4.H2e.mt a riemniel :id eeug etijzone 267
7.4.H2e.nt1a .t stter and 267
7.4.H2a.r2d.e subisndt egr eattiejnz one 268
l 7.4.S2l.i3k.ek nes nc horren 271
7.4.2S.l3i.k1k.e n 272
7.4.2S.c3h.o2r.r en 273
7.4.C3o.n tacttzuosnsheee nmt a riemniel ieendu e d uinen 275
7.4.C3o.n1t.a ctszcohnoersr e-duin 275
7.4.H3o.o2g.s trand 276
7.4D.u4.i nen 279
7.4.S4t.u1i.f duinen 279
7.4.V4o.c2h.t tiogntea tktreu,i dacdhutiinghea bitats 283
7.4.4J.o2n.gv1eo. c httiongtae t otlei,g optarnonfeen 284
7.4.4(.O2u.d2ne.a) t te/vooclhitgtioomg-tee s,o tgrroafsel anden .2 88
Inohud
V1
7.4.4M.e2s.3ot.o-e tu otfrrei emto-e,r eansn -atrtueie gvtegetaties 291
7.4.4Z.o2e.o4tp.,e w na teenpr e rioddrioeokg vabloldeenmd e 292
7.4.(4M.3a.td irgo)mg oes roifjkkreu idachtige duinhabitat2s9 5
7.4.4Kal.lai3.j1k.me o sduiennp eino nierduingraslanden 295
7.4.4D.r3o.2ot.gom te sofikeall,kd ruiijnkg rasland 299
74.. 34. .3O .n tkalkt mosdeuniz nu ur duingrasland 305
7.4.4(.M3.a4td.ir go)rg uei getnde uni nrietsteppen 307
7.4.D4w.4e.r gstruwelen 309
7.4.4M.e4s.1o.fi.t eodltr oKorgu ipwilg-dwergstruweel 310
7.44..24 ..D uionors-dwerg(s"tdruuiwnereolo shellingen")3 12
7.4.4D.u4i.3n.h eide 314
7.4.O4p.5g.a asntdreu welen 316
7.4.4V.5oc.h1t.i gp/inoanti ermsetrdtuo wminantieee l vaDnu indoom 319
7.4.4(.M5a.2tid.gr )o og pionmieedtro smtruiwneavenaltDn iu ei ndoom 321
7.4.4P.i5o.3n.i ersmteruWtwi ellldeieng uosfSt leere doom 322
7.4.4O.p5g.4a.an nidtr osfiterlu mweeDteu li ndoeonmlG oefw ovnlei er 324
7.4.4G.e5m.5e.nk gadl kmidnuniennsdt ruweel 326
7.4.4V.o5c.6ht.to intga tte wilgenstruwelen 328
7.4.4D.r5o.7gz.ue u rminsnternudwee len 329
7.4.D4u.6i.n bossen 330
7.4.4S.p6o.1n.t aan bgoesvsoernm de 332
7.4.4S.p6.o2n.tv aeainj onbgoesnadaen planten 335
7.4D.5ep. o lder 339
74.5. . 1B.r akwatermilieu 339
7.4.Z5o.2e.t wateremndi rloioeguv'aosle lveenrdse 340
7.4.Ri5e.3t.l anednme one rasvegetaties 342
7.4.Z5i.4l.t grasland 343
7.4.M5e.5s.o trgoroafs land 343
7.4.P5o.6l.d erbos 344
7.4.S6t.ea rnktr opobgeepeanah ladbei tats 346
7.4.O6p.g1e speont eanf vergtrearvreeni nen 346
af-
7.4.(6.Z2e.ev ro)e dseclurlitjuku rweiland 347
7.4.A6.k3k.e rs 347
7.64..4Artifi .c iëlbeo saanplant 349
7.4.H6o.5u.t kantene,nb ohmeegngreinj en 349
7.4.W6.e6g.ee nnb ermen 350
7.4.T6u.7i.n& e pna rken 351
7.4.B6.u8n.k &e rgse bouwen 351
7.4K.7a.r tering 352
7.5E.v aluvaatdnie ke u sthabitats 355
7.5H.1o.g eprlea nten 355
7.5B.2l.a lde-v,ee nrk -orstmossen 361
7.5F.3un.gi 362
7.5Z.4o.o gdieren 363
7.5V.5o.g els 364
7.5.A6m.fi bieenër ne ptielen 367
7.7 5.D. a gvlinders 368
7. 5.(8Z.a nd)loopkevers 369
7.5.S9p.ri nkhanen 370
7.5.B1e0s.l uit 371
8.K ennislacunes
Litaetruur
Vekrlarewnodoer ndleijst