Ders 19_İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar Zihinsel Bozukluklar 2. Kısım_slaytlar

13 Pages·2011·0.11 MB·Turkish

Zihinsel Bozukluklar
2. Kısım
Psikolojiye Giriş
İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar: Zihinsel
Bozukluklar 2. Kısım
Ders 19
www.acikders.org.tr 2
Süreçle ilgili duyurular Final Sınavı
• Okuma raporları tamamlandı (cid:1) Önceden işlenen konular 30
Bilişsel sinir (Chun'un dersi) 5
(cid:1)
• Yazılı ödevler tamamlandı
Bireysel farklılıklar 8
(cid:1)
• 7 Mayıs'a kadar deneylere katılın
Seks 7
(cid:1)
• Gelecek pazartesi sınav Yemek (Brownell'in dersi) 5
(cid:1)
Ahlak 7
(cid:1)
Benlik ve diğerleri 9
(cid:1)
Uyku, Gülme 5
(cid:1)
Klinik 14
(cid:1)
Mutluluk 6
(cid:1)
www.acikders.org.tr 3 www.acikders.org.tr 4
Tekrar dersleri Zihinsel bozukluk kavramı
• Şeytani özelliklere sahip olma
• Perşembe 6'dan 8'e (Dunham220) (hayır)
• Cuma 4'ten 6'ya (Dunham 220)
• Sosyal sapkınlık
(bazen)
• Hastalık
(günümüz bakış açısı)
www.acikders.org.tr 5 www.acikders.org.tr 6
Şimdiye kadar işlediğimiz
Bazı zihinsel bozukluklar
zihinsel bozukluklar
• Afazi • Ruh hali bozuklukları
• Yüz körlüğü --
• Bulimia • Şizofreni
• Fetiş • Kaygı bozuklukları
• Amnezi • Çözülmeli bozukluklar
• Otizm • Kişilik bozuklukları
www.acikders.org.tr 7 www.acikders.org.tr 8
Şizofreni nedir?
• Dünya nüfusunun %1inde şizofreni görülmektedir
• Akıl hastanesinde tedavi görmenin en sık karşılaşılan
nedenidir
Şizofreni
• Yunanca “ayrık” ve “zihin” sözcüklerinin biraraya gelmesiyle
oluşmuş bir sözcüktür
– Ayrık gerçeklikle bağlantının komuş olması anlamna gelmektedir
– Ayrık kişilik demek değildir
• Cinsiyetler arasında eşit oranlarda görülür ancak erkeklerde
daha erkek yaşlarda görülür
– Erkekler için 18-25 yaş
– Kadınlar için 26-45 yaş
www.acikders.org.tr 9 www.acikders.org.tr 10
Şizofreni Semptomları
Şizofrenin Alt türleri
(5 semptomdan en az 2si
görülmelidir)
• Paranoid Şizofreni
– Takip edilme sanrıları
• Pozitif semptomlar
• Diğer insanların onları gözlediğine ya da onlara komplo
– Halüsinasyonlar
kurduğuna inanma
– Sanrılar – Muhteşemlik/ Görkemlilik sanrıları
– Düzensiz konuşma (laf salatası örneğin) • Diğer insanların kendilerinden daha aşağı, kendilerine bağlı
olduklarına ve onları kıskandıklarına inanma
– Düzensiz hareketler
• Katatonik Şizofreni –çevrelerine karşı tepkisiz, diğer insanların
• Negatif semptomlar söylediklerini tekrar ederek konuşma, amaçsız hareket etme
• Dağınık Şizofreni
– Normal düşünce ya da duygulanımların olmaması
– Anlamsız halüsinasyonlar ve sanrılar
– Düzensiz konuşma ve davranışlar, duygusal sığlaşma
www.acikders.org.tr 11 www.acikders.org.tr 12
Temel psikolojik bozukluk? Genetik ve Şizofreni
• Düşünce ve algıları sıralayıp • Genetik benzerlikle birlikte şizofreni riski
düzenleyememe artar
• Diğer insanlarla iletişimin kopmasıyla
başka sorunlar da doğar
www.acikders.org.tr 13 www.acikders.org.tr 14
Olası çevresel tetikleyiciler Dopamin Teorisi
Şizofreni fazla miktarda dopaminden kaynaklanmaktadır
• Erken
• Dopamin düzeyini düşüren ilaçlar semptomların da azalmasını sağlar
– Zor doğum (oksijen yoksunluğu)
• Dopamie miktarını arttıran ilaçlar şizofren olmayan kişilerde bile
semptomların belirmesine neden olur
– Doğum öncesi viral enfeksiyon
Ancak:
• Geç
• Negatif semptomların açıklaması?
– Strese neden olan koşullar • Beyin yapısındaki farklılıklar?
– Genişleyen beyin ventrikülleri ve ventrikül çevresindeki sinir
– Zorlu aile ortamı
dokularında azalma
– PET taramaları frontal lobdaki aktivasyonun azaldığını
göstermektedir
www.acikders.org.tr 15 www.acikders.org.tr 16
Şizofrenide Kültürel
Farklılıklar
• Şizofreni semptomlarının yaygınlığı hangi kültür
olduğundan bağımsız olarak benzerdir
Kaygı Bozuklukları
• Az sanayileşmiş ülkelerdeki düzelme oranları
sanayileşmiş ülkelerdekinden daha iyidir.
– Şizofreni hastalarının aileleri daha az eleştirel olma
eğilimindedir
– Tam iyileşmeye zarar verebilecek antipsikotik ilaçların
daha az kullanımı
– Şizofreninin kronik ve kalıcı bir rahatsızlık olmaktan çok
geçici olduğunun düşünülmesi
www.acikders.org.tr 17 www.acikders.org.tr 18
Genellenmiş Kaygı
Kaygı Bozuklukları
Bozukluğu (GKB)
• Rahatsız edici, kalıcı kaygı ya da kaygıyı gidermek • İnsanların yaklaşık %5’i yaşamlarının bir döneminde
için sergilenen uyumsuz davranışlar birincil genellenmiş kaygı bozukluğu yaşamıştır
rahatsızlıktır • Birçok şey hakkında az ya da çok, sürekli kaygı
• Kaygı – yaygın, garip korku ve endişe hissi • Bu kaygı kişinin işlevselliğini ciddi şekilde etkiler
– Herkes kaygılanır • Fiziksel semptomlar
– Mantıksız, kontrol edilemez ve kişinin işlerini – Baş ağrıları
aksatmasına neden olduğunda bir problem olarak – Mide ağrıları
algılanır.
– Kas gerginliği
– Asabiyet
www.acikders.org.tr 19 www.acikders.org.tr 20
GKBnin Gelişimi Modeli Fobiler
• GKB'nin bazı genetik bileşenleri vardır. • Nesnelere
• Genetik olarak majör depresyon ile bağlantılıdır • Durum ya da olaylara
• Çocukluk travmaları da GKB'yle ilişkilidir. • Sosyal ortamlara
İlişkin yoğun ve yersiz korkulardır.
Yaşamdaki değişiklikten
Genetik Aşırı tetikte
ya da büyük bir olaydan
yatkınlık olma
sonra GKB
www.acikders.org.tr 21 www.acikders.org.tr 22
Fobilerin Gelişimi Obsesif-Kompulsif Bozukluk
• Klasik koşullama modeli • Obsesyonlar – bilinçliliğinize müdahele eden
mantıksız, rahatsız edici düşünceler
– Örneğin: Köpek = Koşullu uyarıcı
• Kompulsyonlar– obsesyonları dindirmek için
Isırılma = Koşulsuz uyarıcı
yapılan tekrarlı davranışlar
– Sorunlar:
• Kontrol etme ve yıkama görülen en sık
• Genellikle travmatik deneyime ilişkin anı yok
kompulsyonlardır
• Travmatik deneyim fobiyi yaratmıyor olabilir
• Basal ganglianın alt kısmında artan sinirsel
• Hazır olma teorisi
faaliyet
www.acikders.org.tr 23 www.acikders.org.tr 24
Çözülmeli Rahatsızlıklar
• Çözülme nedir?
– Hafızanın çözülmesi anlamına gelir
Çözülmeli Rahatsızlıklar
– Kişiler kimliklerinin ya da geçmişlerinin bir parçasından habersiz hale
gelir
– Bazı özel durumlar dışında (hipnoz gibi) bu parçalar hatırlanamaz
– Bir dereceye kadar çözülme normaldir
• Üç tür çözülme tanımlanmıştır
– Çözülmeli bellek kaybı
– Çözülmeli yeni kimlik oluşturma
– Çözülmeli kimlik bozukluğu
www.acikders.org.tr 25 www.acikders.org.tr 26
Çözülmeli Rahatsızlıklar Çözülmeli Bellek Kaybı
Marian ve erkek kardeşi yakın • Psikolojik kökenli bellek kaybı olarak da bilinir.
zamanlarda bir soygunun kurbanı • Hafıza kaybı tek semptomdur.
• Genellikle travmatik bir olayla ilgili seçici bir bellek
oldular. Marian yaralanmadı ancak
kaybı yaşanır
erkek kardeşi soygunculara direnirken
– Kişi kim olduğunu ve geçmişinin çoğunu bilmektedir
öldürüldü. Marian kazadan dört gün
• Genel de olabilir
sonrasına kadar hiçbir detayı
– Kimliğin yeni bir kimlikle değiştirilmeden unutulması
hatırlayamadı. • Çözülmeli kimlik bozukluğunun tersidir
www.acikders.org.tr 27 www.acikders.org.tr 28
Çözülmeli Yeni Kimlik Çözülmeli Yeni Kimlik
Oluşturma Oluşturma
• New York'ta lisede fizik öğretmenliği yapan • Psikolojik kökenli kimlik bozukluğu olarak da bilinir.
Jay, karısı onu başka bir adam için terk • Kimlik değiştirilmesiyle birlikte genel bir bellek kaybı
söz konudur
ettikten 3 gün sonra aniden ortadan
– Evi terk etme
kayboldu. 6 ay sonra, Miami Sahillerinde
– Yeni bir kimlik edinme
barmenlik yaparken bulundu. Adının
– Önceki hayatına dair belirgin anı olmaması
Martin olduğunu, geçmişine dair bir
– “füg durumu”
anısının olmadığını söylemekle birlikte
• Eğer füg sona ererse
daha önce hiç evlenmediği konusunda
– Eski kimlik geri gelir
ısrar etti.
– Yeni oluşturulan kimlik tamamen unutulur
www.acikders.org.tr 29 www.acikders.org.tr 30
Çözülmeli Yeni Kimlik
Çözülmeli Kimlik Bozukluğu
Oluşturma
• Psikolojik kökenli kimlik bozukluğu olarak da bilinir. • Norma'nın hafızasında sık sık boşluklar
• Kimlik değiştirilmesiyle birlikte genel bir bellek kaybı olduyordu ve belli zaman aralıklarında nerelerde
söz konudur olduğunu bilemiyordu. Bir klinik psikologla
görüşmesi sırasında çocukça bir sesle
– Evi terk etme
konuşmaya başladı. Adının Donna olduğunu ve
– Yeni bir kimlik edinme
yalnızca 6 yaşında olduğunu söylüyordu.
– Önceki hayatına dair belirgin anı olmaması
Dakikalar sonra, yetişkin sesine geri dönmüş
– “füg durumu”
görünüyordu ve çocukça konuştuğunu, adının
• Eğer füg sona ererse
Donna olduğunu söylediğini hiç haıtrlamıyordu.
– Eski kimlik geri gelir
– Yeni oluşturulan kimlik tamamen unutulur
www.acikders.org.tr 31 www.acikders.org.tr 32
Çözülmeli Kimlik Bozukluğu Çözülmeli Kimlik Bozukluğu
• Aslında “çoklu kişilik bozukluğu” olarak bilinir. • Tipik olarak 10 yaş öncesinde örüntü başlar
• Aynı kişi tarafından farklı zamanlarda 2 ya da daha (çocukluk)
fazla ayrı kişilik gösterilir • Çoğunlukla kadınlarda görülmüştür
• ÇOK nadirdir ve tartışmaya açık bir bozukluktur
• Çoğunlukla işkence ya da cinsel istismara
• Sybil, Tudy Chase, Chris Sizemore (“Eve”) gibi uğradıklarını hatırladıklarını söyler ve travma
örnekleri vardır sonrası stres bozukluğu semptomları gösterirler
• Savunma olarak kullanılmıştır
– Hillside boğazlaması
– (ikisi de) mahkum edildi
www.acikders.org.tr 33 www.acikders.org.tr 34
Çözülmeli Bozuklukları Çözülmeli Bozukluklar
Nedenleri? Üzerine Tartışmalar
• Psikiyatristlerin 4’te 1'inden daha azı bu bozukluğun geçerli bir
• Tekrar eden, ağır cinsel ya da fiziksel istismar rahatsızlık olduğunu düşünmektedir.
• Ancak istismara uğramış çoğu kişi Çözülmeli • Bazı istatistikler
Kişilik Bozukluğu geliştirmemiştir – 1930-60: Amerika Birleşik Devletleri'nde her 10 yılda 2 vaka
– 1980ler: 20.000 vaka rapor edildi
• İstismarın çözülmeye olan biyolojik yatkınlıkla
– Amerika'da her yerde oluğundan daha fazla
bileşimi?
– Terapitler konusunda farklılıklar –kimileri hiçbir terapiste
– Çözülmeli bozuklukları olan insanlar hipnoz gitmezken kimileri birçok terapiste gidiyor
edilmeye daha yatkındırlar • Çözülmeli bozukluklar terapistin telkiniyle hastanın öyle
davranmasının bir sonucu mu?
– İstismarla baş edebilmek için bir dizi hipnotik
• Ne dereceye kadar çözülmeli bozukluklar normal psikolojinin uç
trans kullanımıyla başlamış olabilir versiyonudur?
www.acikders.org.tr 35 www.acikders.org.tr 36
Kişilik Bozuklukları Katillerin çoğu genel anlamda
zihinsel yönden hasta değildir.
www.acikders.org.tr 37 www.acikders.org.tr 38
Antisosyal Kişilik Bozukluğu
• “Ahlaki delilik” ya da “Psikopatoloji”
• Genellikle erkekler
Terapi
• Bencil, duygusuz, seçkisiz cinsel ilişkiler
yaşayan, düşünmeden hareket eden
• Sevme, sadakat, suçluluk, kaygı yoksunluğu
• Kolay sıkılan sürekli uyarıcı arayan
www.acikders.org.tr 39 www.acikders.org.tr 40