Akıl Hastalığı ve Psikoloji

116 Pages·2013·2.46 MB·Turkish

by  Michel Foucault

Akıl Hastalığı ve
Psikoloji
Fransızca’dan Çeviren: Emre Bayoğlu
248
5>
>>
CO
:>
G>
oc
toD
715

MİCHEL FOUCAULT
Michel Foucault 1926da Poitiersde doğmuştur 1946da Fransa'nın en önemli eği­
tim kumullarından Eaılc Normale Superieure'e kabul edilir Felsefe ve psikoloji okur
1950de girdiği Fransız Komünist Partisi’nden 1952de ayrılır Hır süre hastanelerde
psikolog olarak çalışır. 1953’te Althusser’in yerine Ecole Normale'de felsefe asistanı
olur ve psikoloji eğitimine devam eder. Paris Psikoloji Enstitüsünden psikopatoloji
ve deneysel psikoloji diplomaları alır. Marksist bir bakış açısıyla yazdığı ilk kitabı
Maladic mentale et personnalite'âen (1954, Akıl Hastalığı ve Kişilik) |Hu kitap, 1962
yılında gözden geçirilerek yeniden basılmış ve adı Maladie Mentale et Psychologtc
olarak değiştirilmiştir Yayımladığımız Aktl Hastalığı ve Psikoloji bu baskının çevirisi­
dir] sonra Georges Dunıezil’in tavsiyesiyle İsveç Uppsaladakı Maisoıı de France’a
direktör olıır Hurada Histoire de la folie a l’âge clas$iquc (Klasik Çağda Deliliğin Ta­
rihi) üzerine çalışmaya koyulur Deliliğin larilıi'm tamamlayıp Clerınont-Ferraııd
Üniversitesinde psikoloji dersleri vermeye başlar. Ardından Oermont-Ferrandda
felsefe bölümünün başına geçer. Aynı yıl Gilles Deleuze’le tanışır Hır yıl sonra
Georges Bataille’ın kurmuş olduğu Critique dergisinin yayın kuruluna girer ve
Naissance de la clinique (Kliniğin Doğuşu) adlı kitabını yayımlar 1966da ilk baskısı
bir ayda tükenen ve büyük tartışmalara neden olan Les ıııots et les choses (Kelime­
ler ve Şeyler) çıkar. 1969da Foucault'nıın Kelimeler ır Şeylerde kullandığı yönte­
mi açıklama denemesi olan L’Archeologie dit savoir (Bilginin Arkeolojisi) yayımlanır
1970’te Fransa’nın en prestijli kumullarından College de Fraııce’ta kendisi için
kurulan “Düşünce Sistemleri Tarihi" kürsüsüne seçilir Hııııun ardından Groııpe
Information sur les Prisons (G.I.P - Hapishaneler Üzerine Enformasyon Grubu)
adlı oluşumun kurucularından biri olur Cîerek bu grup gerek adalet, tıp, psikiyatrı
ve cinsellikle ilgili bir dizi mücadele çevresinde yeni bir politik etkinlik biçiminin
öncülüğünü yapar. Geleneksel parti politikalarının dışına çıkan bu etkinlik biçimi
yeni bir eylem ve entelektüel anlayışını da beraberinde getirmiştir. 1973’te Sartre ve
Maurice Clavel'le birlikte Liberation gazetesinin kuruluşuna katılır. 1975’te Stırveiller
et punir: Naissaııee de la prison (Gözetleme ve Cezalandırma: Hapishanenin Doğuşu)
yayımlanır, iktidar ilişkileri, teknikleri, stratejileri ve taktiklerinin; yani modern Batı
toplum],ırmda öznelliği kurma biçimlerinin analizim yaptığı bu kitap olağanüstü
bir ilgi görür. 1976da Histoire de la scxualite (Cinselliğin 7arihi) başlıklı ve altı cilt
olmasını planladığı dizinin ilk kitabı La volonte de savoir (Bilme istenci) çıkar. Öz­
gürleşmenin yerine alternatif olarak kendini yaratmayı ve arzunun özgürleşmesi
yerine zevki yoğunlaştırmayı öne çıkaran bakış açısını bu son kitabının ardından
geliştirir. Altı yıl sonra yayımlanan Cinselliğin 7<*rıVıı*mn ikinci ve üçüncü ciltlerine
kadar geçen süre içinde önde gelen Fransız entelektüelleriyle birlikte İspanyadan
Polonya’ya çeşitli baskıcı rejimlere karşı yürütülen uluslararası kampanyalara katılır.
Biitün bu süreç içinde irili ufaklı birçok kitap, makale ve söyleşisi yayımlanır. Söz
konusu makale ve söyleşilerinin yanı sıra dünyanın çeşitli ülkelerinde verdiği ders­
ler 1994’te dört cilt olarak ve Dits et ecrits (Söylenmiş ve Yazılmışlar) başlığı altında
bir araya getirilip kitaplaştırdın |Dits et ecrits'den yapılan kapsamlı bir seçme AVfMic
Yazılar (1 Entelektüelin Siyasi işlevi, II Özne ve iktidar, III Büyük Kapatılma, IV iktida­
rın Gözü, V Lelsefc Sahnesi, VI Sonsuza Giden Dil) adıyla Ayrıntı Yayınları tarafından
yayımlandı. |
Ayrıntı: 715
inceleme Dizisi: 248
Akıl Hastalığı ve Psikoloji
Michel Foucault
Kitabın Özgün Adı
Maladie Meııtalc Et Psychologie
Fransızca’dan Çeviren
Emre Bayoğlu
Yayıma Hazırlayan
Ateş Uslu
Düzelti
Göknur Marş
O Librairie Felix Alcan, 1954
Bu kitabın Türkçe yayını hakları
Ayrıntı Yayınlanana aittir.
Kapak Fotoğrafi
Jean Pıerre Fouchet/Rapho
Gamma-Rapho via Getty InıagesTurkey
Kapak Tasannu
Anlatı Kahraman
Kapak Düzeni
Gökçe Alper
Dizgi
Hediye Gimıen
Baskı
Kayhan Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti.
Davutpaşa Cad. Güven San. Sit. C Blok No. 244 Topkapı/İstanbul
Tel. [phone]
Sertifika No. 12156
Birinci Basım 2013
Baskı Adedi 2000
ISBN 978-975-539-743-6
Sertifika No. 10704
AYRINTI YAYINLARI
Hobyar Malı. Cemal Nadir Sok. No.: 3 Cağaloğlıı İstanbul
Tel.: [phone] Faks: (0212) 512 15 11
www.ayrintiyayinlnri.com.tr & [email protected]
Miclu’l Foucault
Akıl Hastalığı ve Psikoloji
INCELEMF DİZİSİ
ÖPÜŞME, GIDIKLANMA VE SIKILMA ÜZERİNE/.4. Pİtillips - İMKÂNSIZIN POI.İT1KASI//M. Bcsuicr -
GENÇLER İÇİN HAYAT BİLGİSİ EL KİTABI 'R Vaneiçem - EKOLOJİK BİR TOPLUMA DOGRU/.V/ &*./«
hm - İDEOLOJİ/'/' Faslet,vı - DÜZEN VE KALKINMA KISKACINDA TÜRKİYE/.4. Intel - AMERİKA//.
Baudnllard - POSTMOI >ERNİZM VE TÜKETİM KÜLTÜRÜ/.U Feaiherstonc * ERKEK AKIL/G Uoyd +
BARBARI.IK/A/. Ilcnry - KAMUSAL İNSANIN ÇÖKÜŞÜ/R Sennett - POPÜLER KULTÜRLER/D Rone
- BELLEĞİNİ YİTİREN TO\’L\JM/R.facoby - GULME/H. Bcn>son - ÖLÜME KARŞI HAYAT/.V O Brnen -
SİVİL İTAATSİZLİK/Drr. Coşar * AHLAK ÜZERİNE TARTIŞMALAR// Nntt.ıll + TÜKETİM TOPLUMU//
Httudrillard * F-DEBİ YATVE KÖTÜI LR/G. Bataille ÖLÜMCÜL HASTAİ.1K UMUTSUZLUK/S. Kierke^aard *
ORTAK BİR ŞEYI.l-Rİ OLMAYANLARIN ORTAKLIĞI//! Lingis * VAKİT ÖLDÜRMEK//? Hcymhaıd * VA­
TAN AŞKI 'Af. Viroli - KİMLİK MEKÂNI.ARI/D. Mnricy-K. Robins - DOSTLUK ÜZERİNE/S. Lynch - KİŞİSEL
İLİŞKİLER///. UFolleite - KAİ )INLAR NEDEN YAZDIKLARI HER MEKTUBU GÖNDERMEZLER?/D Leader
+ DOKUNMA/C.josıpouiri * İTİRAF EDİLEMEYEN CEMAAT/.V1 Blanchot - ELÖRT ÜZERİN f./A. Phillips ~
FELSEFEYİ YAŞAMAK/R Billmyon - POLİTİK KAMERA/AL Ryan-D. Kellner ^ CUMIIURİYETÇİLİK//3 Pettiı
- POS TMOI >1.RN I EORİ/N. Bcsr-D. Kellnrt - MARKSİZM Vb AHİ AK - VAHŞETİ KAVRAMAK//./?
Rırmtsma * SOSYOLOJİK DÜŞÜNMEK/Z Banman - POSTMODERN ETİK '/ Umman * TOPLUMSAL
CİNSİYET VE İKTİDAR/R W. Connclt ÇOKKÜLTÜRLÜ YURTTAŞI IK/IV Kymlieka - KARŞIDEVRİM VE
İSYAN///. Alanusc - KUSURSUZ CİNAYET// Baııdrillard * TOPLUMUN McDONAl.DLAŞTIRILMASI/G.
Riizer - KUSURSUZ NİHİLİST-'K.A. Pearson * HOŞGÖRÜ ÜZERİNF M. Itjher * 21.YÜZYIL ANARŞİZ
Mİ//At J. I>urkıs l-J. limeu - MARX IN ÖZGÜRLÜK ETİGİ/C. G Brenkert - MEDYA VE GAZETEC1LİKTF
ETİK SORUNLAR//At. A. Bcbcy & R Chaduack - HAYATİN DEĞERİ// Hani- - POSTMOl)ERNİZMİN
YANILSAMAI ARI/7. lia^leton - DÜNYAYI DEĞİŞTİRMEK ÜZERİNE/A/ Louy - ÖKÜZÜN A'SI/B. Sanders
- TAHAYYÜL GÜCÜNÜ YENİDEN DÜŞÜNMEK/Drr.. G. Robinson&J Rundcll - 1 UTKULU SOSYOLOJİ//.
(.ıiııtf t-A. Ntiealfe * El )EPSİZLİK. ANARŞİ VE GERÇEKLİK/G. Sariurll * KF.NTSİZ KENTLEŞME/A/. Booiahin
- YÖNTEMİ: KARŞI//’ ieyerabend — HAKİKAT OYUNLAR I// Forrester - TOPLUMLAR NASIL ANIMSAR5//1
Connerton - ÖIMH HAKKI/S. Inceoğlu - ANARŞİZMİN BUGÜNÜ/Der Hans-Jnrgen Dtgen - MELANKOLİ
KADINDIR IX Hinken - SİYAH 'AN LAR I-II/J. Baudnllard - MODERNİZM, FVRENSELLİK VE B1RFY/Ş
Betıhabib * KÜI'IÜREI EMPERYALİZM//. Tbmthuon - GÖZÜN VİCDANI/R Semen - Kİ İRESİ I LEŞME/Z
Aimhmh •*’ KLİĞE GİRİŞ// Vicpet " DUYGUÖTESİTOPLUM/S. Mcstmnf - EDEBİYAT OLARAK HAYAT/A
Nehama- - IMAJ/K Robins -* MEKÂNLARI TÜKETMEK//. ('rry - YAŞAMA SANATI/G Sartu-cll - ARZU
ÇAĞI//. Koıvf ~ KOLONYALİZM POSTKOLON YALİZM/A Lvmkı * KREŞTEKİ YABANİ// Rhilhjn * 7A
MAN ÜZKRİNK/N./:/ı«w - TARİHİNYAPISÖKÜMÜ//1 Almıslou- - FREU!) SAVAŞLARI//. Ivneuer ~ ÖTEYE
AD1M/.U. Ulamhot POSTYAPISALCI ANARŞİZMİN SİYASET FELSEFESİ/ / May - ATEİZM/K U Pouletn»
-AŞK İl.İŞKİl.ERİ/O.E Kernhera - POSTMODERN1.İK VE HOŞNUTSUZI.UKI ARI// Banman - ÖLÜM­
LÜLÜK, ÖLÜMSÜZLÜK VE DİĞER HAYAT STRATEJİLERİ// Banman - TOPLUM VE Iill İNÇDIŞI/K
Lrledakh ■* IlÜYUSlJ BOZULMUŞ DÜNYAYI BLJYÜLEMEK/G Riızer - KAHKAHANIN ZAFERI/B .Sun-
ders -'EDEBİ YAI’IN YAR ATILIŞI/E Dnpoııi - PARÇALANMIŞ HAYAT / Banman - KULTÜRE1 BELLEK-'/
Assmanu - MARKSİZM VE DİL FELSEFESİ/ V. N. Volofhtov - MARX IN HAYALETLERİ//. !>emde - ER­
DEM PEŞİNI)E/ Z.Maclntyrr * DEVLETİN YENİDEN ÜRETİMİ /. Sfavtis - ÇAĞDAŞ SOSYA1 BİLİMLER
FELŞEFESİ/Ö, Fay - KARNAVALDAN ROMANA/Af. Bakinin - PİYASA//. O'.Nrt// - ANNE MELEK Mİ,
YOSMA MV/EKlMldon - KUTSAL İNSAN/L/ Agamhen - BİLİNÇALTINDA DEVLET/R. Lonrau^ YAŞA
DIĞIM1Z SEFALET/T. Corz - YAŞAMA SANATI FELSEFESİ/H Schamas - KORKU KÜLTÜRÜ//: hardı
- EĞİTİMDE ETİK//: llaynrs - DUYGUSAL. YAŞANTI//} Lnpton ' ELEŞTİREL TEORİ/R Cnii> - AK
TİVİSTİN EL KİTABI/R. .S7wır - KARAKTER AŞINMASI/B Sctmcn - MODERNLİK VE MÜPHEMLİK//
Baumaıı * NIETZSCI İL: BİR AHİ ÂK KARŞITININ ETİĞİ//3 Bcrkountz - KÜLTÜR KİMLİK VE SİYASE I /
Nafiz Tok AYDINLANMIŞ AN ARŞI/Af. Kmtfhıann - MODA VE GÜNDEMLERİ/D. Crane -a BİLİM ETİĞİ/1).
Resnik - CEHENNEMİN TARİI lİ/A.K. Tnrncr - ÖZGÜRLÜKLE KA1.KINMA/.4. Sen - KÜRESELLEŞME
VE KÜLTÜR// 7i’i»h/i»m«-ii - SİYASAI İKTİSADIN ABC’si/«. Haltııcl - ERKEN ÇÖKEN KARANLIK K R
Jamhon - MARX VH MAHDUMI ARI//. Dernda - ADALET TUTKUSU R C. Sokman - HACKER ETİĞİ//3
Hi,nanen - KÜLTÜR YORUMLARI/lerry [iagleton a HAYVAN ÖZGÜRLEŞMESİ//3 Singer - MODERNLİ­
ĞİN SOSYOLOJİSİ//3 IVayıcr - I )OĞRUYU SÖYLEMEK/A/. Foucauh SAYGI/R. Saınett — KURBANSAI
SUNU/A/. Başaran * EOÜCAULT’NUN ÖZGÜRLÜK SERÜVENİ// IV Bcmaucr » DELEUZE & GUATTARI//3
Gooddıild - İKTİDARIN PSİŞİK YAŞAMI//. Binler - ÇİKOLATANIN GERÇEK TARİHİ/S./l C.oe & MIX Coe
* DEVRİMİN ZAMANI//!. Nrçri - GEZEGENGESEI. ÜTOPYA lARİHİ.vl. Mattelarl - GÖÇ. KÜLTÜR.
KİMLİK// Chambers - ATEŞ VE SÖZ/G.A/ Ramtrez - MİLLETLER VE MİLLİYETÇİLİK E / Hobslmıın -
HOMO LUDENS//. - MODERN DÜŞÜNCEDE KÖTÜLÜK/.S Nemim - ÖLÜM VE ZAMAN//?
Lm/iru - GÖRÜNÜR DÜNYANIN EŞİĞİ/K Silvcrnum - BAKUNIN’DEN LAC AN A/S. Neuman - ORTA­
ÇAĞDA ENTELEKTÜELLER// Le Coff - HAYAL KIRIKLIĞl/Zd» Cmi/p - HAKİKAT VE HAKİKATLİLİK/fl
Mlliams - RUHUN YENİ HASTALIKLARI//. Knsteva - ŞİRKET// Bakan - ALTKÜLTÜR/C - BİR
AİLE CİNAYinİ/A/. /-oınjııı/r ^ YENİ KAPİTALİZMİN KÜLTÜRÜ/Rırfc»«/ .Snııırtf ^ DİNİN GELECEĞİ/ Siin»ı-
ügo Zabala — ZANAA’I KÂR/Rır/ıon/ Sennett — MELEZLİĞE ÖVGÜ/Afif/ır/ Boımr — SERMAYEVE DIL/C/ıriifidrı
A/öMizr - SAVAŞ OYUN! ARI/R^tr Stahl * BİR İDEA OLARAK KOMÜNİZM/ Atam Badiou & Slavoj Zizck -
NİHİl.İZM/Hu/rm İhken - MADDESİZ/Andrr Gorz - BİLGİNİN ARKEOLOJİSİ/M Foucanl. - TÜKETİM
TOPLUMU,NF.VRCrriK KÜLTÜR ve DÖVÜŞ KULÜ11Ü/H.Övünç Ongur - ANTİKAPİTALİZM/JrrrHiy (.dhert
* ÇALIŞMAK SAĞLIĞA ZARAlU.IDIRA4«»ıır Thcbaud-Mony * BERABER Richard Sennett - HAYATIN ANİ A
Ml/7rrry Filetin, - l)UYURU/A//r/ı,jr/ Hardt-Aıuonio Negri - KÜRESELLEŞMENİN SONU MU}/Arif Dirlik*
İSYAN PAZARLANIYOR/ loseph Heaih&Audnw Poıter ^ VAMPİRİN KÜLTÜR TARİHİ/ Gülay f:r Pasın ^ TU­
HAF ALAN / Bunu ('.anar-* ÜTOPYA ! NiluurTandaçgüncş
içindekiler
Giriş................................................................................................................................7
I- Zihinsel Tıp ve Organik Tıp............................................................................9
Birinci Kısım
Hastalığın Psikolojik Boyutları
II- Hastalık ve Evrim.............................................................................................23
III- Hastalık ve Bireysel Tarih............................................................................39
IV- Hastalık ve Varoluş.........................................................................................55
ikinci Kısım
Delilik ve Kültür
Giriş.............................................................................................................................73
V- Akıl Hastalığının Tarihsel Oluşumu..........................................................79
VI- Delilik, Bütünsel Yapı .................................................................................91
Sonuç.........................................................................................................................101
Psikiyatri Tarihindeki Bazı Uğraklar..............................................................105

Giriş
O rtada iki soru var: Psikoloji alanında hangi şartlar altında
hastalıktan bahsedilebilir? Akıl patolojisinin olgularıyla
organik patolojinin olguları arasında ne tür bir ilişki tanımla­
nabilir? Bütün psikopatolojiler bu iki sorun etrafında şekillenir.
Bloııdel’in de savunduğu gibi, hastalıklı bilincin yapılarını nor­
mal psikolojinin terimleriyle okumayı olanaksız kılan lıeteroje-
ııite psikolojileri olduğu gibi; tam tersine, sapkın dahi olsa, her
türlü davranışın anlaşılabilirliğini, patolojik olanla normal ola­
nın ayrımını öııceleyen geçmiş anlamlarda kavramaya çalışan,
feııomenolojik ya da analitik psikolojiler de vardır. Aynı şekilde,
psikojeııez ile organojenez arasındaki büyük tartışmada da ben­
zer bir ayrım yapılır. Bir tarafta sifılik etiyolojisiyle beraber ge­
7