Table Of ContentCli jC. jCeci ej car icz o w-i e
5 0 0 ZA G A D EK
ARCHEOLOGICZNYCH
W
P
500 ZAGADEK
ARCHEOLOGICZNYCH
ANNA i LECH LECIEJEWICZOWIE
zagadek,
archeologicznych
WARSZAWA 1966
Okładka i karta tytułowa
WŁADYSŁAW BRYKCZYNSKI
Ilustracje
JAN MŁODOŻENIEC
ZBIGNIEW PARANDOWSKI
SPIS TREŚCI
ODPO
Wiedz i
fłr. «Jr-
1. Jak dokonano odkrycia? . . . . 10 108
2. Postacie odkrywców..................... 12 111
3. Archeologia w terenie................. 15 112
4. Nie tylko pod ziem ią................. 16 114
5. Sławne znaleziska............................. 18 116
6. Co to jest? .................. . . . . . 20 119
7. Skąd pochodzi nazw a?................. 22 121
8. Ci, którzy pomagają archeologowi 24 123
9. Skąd wiadomo...? ......................... 26 126
10. Czy były sobie współczesne...? 28 129
11. Wielcy uczeni ................................. 30 132
12. Co badali Polacy?......................... 32 134
13. W relacjach dawnych pisarzy . . 34 137
14. W jakiej epoce ży li?..................... 36 146
15. Pierwsi lu d zie................................. 37 143
16. Środowisko naturalne ................. 38 145
17. Nad jaką rzeką...? 40 149
18. Skąd pochodzili...? 42 151
19. Podstawy bytu . 44 154
20. Gdzie najwcześniej...? 46 157
21. Początki rolnictwa 48 161
22. Udomowienie zwierząt 50 164
23. Kilka słów o metalu . 52 166
24. Od kiedy używa się...? 54 169
25. Najstarsze miasta . . 56 172
26. Wiek miast polskich . 58 175
27. Praimport ......................................... 60 178
28. Najdawniejszy pieniądz . . . . 62 180
29. Wymiana doświadczeń.. 63 184
30. Dawne surowce ............................. 64 186
31. Umiejętności prapolskich rze
mieślników ......................................... 66 189
32. Z czego budowano domy? . . . 68 192
33. Jak zabezpieczano siedziby? . . . 70 194
34. Zabytki w świetle cy fr.. 72 198
35. Bóstwa Olim pów............................ 73 200
36. Ozdoby niew iast.............. 76 201
37. W chwilach wolnych od pracy . . 78 203
38. Tam, gdzie oddawano cześć bo
gom ..................................................... 80 206
39. W kręgu cmentarzysk i kultu
zm arłych.............................. 82 209
40. Wielkie grobowce ......................... 84 213
41. Muzy z różnych stron świata 86 215
42. Co wyobrażają...? ......................... 88 218
43. Kiedy nauczono się pisać? . . . . 90 221
44. Z dziejów pism a.............. 92 224
45. Dziesięć razy „trzy” ...... 94 227
46. Jak ginęły kultury ..................... 96 229
47. Legenda i nauka.............. 98 232
48. Archeologia w powieści . . . . 100 235
49. Autorzy znanych nam książek 102 238
50. Czy to praw da?.............. 105 239
Wybór literatury popularnonaukowej
z dziedziny archeologii................. 242
OD AUTORÓW
Dość powszechne jest mniemanie, że archeologia
jest nauką młodą, ogromnie dynamiczną i o wielkich
możliwościach. W dużej mierze słuszne! Archeologia
przekształciła się to samodzielną naukę stosunkowo
niedawno, pomagając swej starszej siostrze, historii,
w poznawaniu dziejów człowieka. Święcąc początko
wo triumfy we Włoszech i Grecji, później nad Nilem,
Eufratem i Tygrysem, zaczęła stopniowo obejmować
swymi poszukiwaniami cały świat. Z czasem powstały
w niej liczne specjalizacje, tak rozioinięte i obszerne,
że dziś pojedynczy człowiek, nie jest już w stanie
poznać wszystkiego, co wydobyto z ziemi przysłowio
wą łopatą.
U nas badania nad początkami państwa polskiego
uczyniły z archeologii jedną z głównych nauk po
święconych poznawaniu przeszłości naszego kraju
i spopularyzowały ją bardzo w społeczeństwie.
Wszystko to, mimo że w dobrym świetle przed
stawia naszą dyscyplinę, w pewnej mierze utrudniało
autorom opracowanie 500 zagadek z dziedziny archeo
logii. Staraliśmy się podać czytelnikowi pewną sumę
wiedzy o tej tak popularnej obecnie nauce, uwzględ
niając — to miarę możliwości równomiernie — jej
dorobek to różnych częściach świata, z pewnym
uprzywilejowaniem naszych spraw milenijnych.
W jednej z serii przypomnieliśmy najbardziej poczyt
ne książki o archeologii, a na końcu załączyliśmy
wybór prac popularnonaukoroych, do których sięgając
czytelnik łatwo da sobie radę z ogromną większością
pytań. Niewielka część pytań dotyczy spraw, do któ
rych trudniej jest dotrzeć nie wtajemniczonym, lecz
przecież zagadki bawiąc — mają uczyć też czegoś
nowego. Autorzy proszą o wybaczenie, jeśli poszli
w tym przypadku za daleko!
Każdy rok przynosi nowe odkrycia i rewelacje,
a także mozolne badania i studia, o których już
mniej słyszy ogół społeczeństwa. Rozszerzają one
znajomość przeszłości, pozwalają sprostov)ać niektóre
dawne m.ylne poglądy. I tu jest druga trudność,
która wyłoniła się przy opracowywaniu zagadek.
Czytelnik w różnych publikacjach znajdzie sprzeczne
nieraz poglądy na temat odkryć i dawnych wydarzeń.
Wystarczy wspomnieć sprawę chronologii najdaw
niejszych cywilizacji Mezopotamii lub początków
rolnictwa... Jest jednak w nauce rzeczą normalną, że
w toku dyskusji wiele poglądów ulega rewizji. Do
tyczy to jak najbardziej archeologii, w której do
słownie każdy rok przynosi nowe odkrycia. Autorzy
starali się przedstawić te poglądy, które dziś wydają
się najbardziej uzasadnione i zyskały najpewniejsze
miejsce w nauce.
Czytelnik łatwo zorientuje się, jak różnorodnymi
dziedzinami życia zajmuje się archeologia i jak
dobrze charakteryzuje archeologa dawna rzymska
wypowiedź, że nic ludzkiego nie jest mu obce. Chyba
ta suma wiadomości o najdawniejszych dziejach czło
wieka i jego kultury, uzyskana w trakcie zabawy,
przyda się każdemu, kto lepiej i pełniej chce zrozu
mieć świat dzisiejszy.
